पोखरण परिक्षणको समयमा सहयोग गर्ने एक मात्र पश्चिमी देश फ्रान्सः राष्ट्रिय दिवसमा त्यहाँ जाने दोस्रो भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीको भ्रमण कतिको महत्वपूर्ण छ ?

102 Shares
भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी २ दिने फ्रान्स भ्रमणका लागि बिहीबार त्यसतर्फ प्रस्थान गरेका छन् । १४ वर्षपछि भारतका प्रधानमन्त्री फ्रान्सको राष्ट्रिय दिवस परेडमा सहभागी हुने भएका हुन् । यसअघि सन् २००९ मा तत्कालीन भारतीय प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंह त्यस कार्यक्रममा सहभागी भएका थिए । फ्रान्सले राष्ट्रिय दिवस परेडमा आमन्त्रित गर्ने उनी पहिलो भारतीय प्रधानमन्त्री थिए ।
सन् १९९८ मा भारतले पोखरणमा आणविक परीक्षण गर्दा अमेरिका र अन्य पश्चिमी देशहरूले भारत माथि धेरै प्रतिबन्ध लगाएका थिए । त्यसबेला भारतलाई समर्थन गर्ने पश्चिममा फ्रान्स मात्रै थियो । त्यही बेला देखि दुई देशबीचको मित्रता सुरु भएको थियो ।
भारत फ्रान्स बीच मित्रताको २५ वर्ष पूरा भएपछि विदेशी विज्ञ प्रोफेसर राजन कुमारलाई थाहा रहेको छ, दुई देश बीचको मित्रता सँग सम्बन्धित ६ प्रश्नको जवाफ‘
प्रश्न १ः फ्रान्सले प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलाई राष्ट्रिय दिवस परेडमा किन निम्तो दियो र यसको अर्थ के हो ?
उत्तरः सन् १९९८ मा भारत र फ्रान्स एकअर्काका रणनीतिक साझेदार बने । दुई देशबीच रणनीतिक साझेदार बन्ने सम्झौता भएको थियो । त्यसले २०२३ मा २५ वर्ष पूरा गर्दैछ । यस्तो अवस्थामा रणनीतिक साझेदार बनेको रजत जयन्तीका अवसरमा फ्रान्सले भारतका प्रधानमन्त्रीलाई राष्ट्रिय दिवस परेडमा निम्तो दिएको छ ।
भारत विश्वको सबैभन्दा ठूलो उदीयमान अर्थतन्त्र मध्ये एक हो । भारतको अर्थतन्त्र ३.७५ ट्रिलियन डलरको छ । जबकि, फ्रान्स एक विकसित अर्थतन्त्र हो । यस्तो अवस्थामा दुवै देशलाई एक अर्काको खाँचो छ ।
त्यस कार्यक्रममा पीएम मोदीलाई निमन्त्रणा गर्दा फ्रान्सले भारतलाई कसरी महत्व दिन्छ भन्ने देखाउँछ । फ्रान्स अर्थव्यवस्था, रक्षा, जलवायु परिवर्तन र आतंकवाद जस्ता मुद्दाहरूमा भारतसँग मिलेर काम गर्न चाहन्छ । त्यस कारणले गर्दा फ्रान्सले यस ऐतिहासिक अवसरमा भारतका प्रधानमन्त्रीलाई बोलाएको छ ।
प्रश्न २ः फ्रान्सले आफ्नो फाइदाको लागि राष्ट्रिय दिवसमा प्रधानमन्त्री मोदीलाई आमन्त्रित गरेको छ की ?
उत्तरः पक्कै पनि अन्य पश्चिमी देशहरू जस्तै फ्रान्सले पनि आफ्नो फाइदाको लागि भारतीय प्रधानमन्त्रीलाई राष्ट्रिय दिवसमा निम्तो दिएको छ । क्क्ष्एच्क्ष् का अनुसार भारत विश्वको सबैभन्दा ठूलो हतियार खरिदकर्ता देश हो । उही समयमा, फ्रान्स विश्वमा तेस्रो ठूलो हतियार बिक्रेता हो ।
सन् २०१८ र २०२२ को बीचमा भारतले फ्रान्सबाट ३० प्रतिशत हतियार किनेको छ । भारत र फ्रान्सबीच वार्षिक करिब ९७ हजार करोड रुपैयाँको व्यापार हुन्छ । फ्रान्सका लागि भारत ठूलो बजार हो भन्ने स्पष्ट छ । यही कारण भारतसँग राम्रो सम्बन्ध राख्नु उसको बाध्यता पनि हो ।
प्रश्न ३ः भारत र फ्रान्स कस्ता मुद्दाहरूमा एकअर्काबाट सहयोग चाहन्छन् ?
उत्तरः फ्रान्स र भारत कुनै एक मुद्दामा एकअर्काबाट सहयोग चाहँदैनन् । वर्षौंदेखि विश्वका विभिन्न मुद्दाहरूमा यी दुईबीच राम्रो साझेदारी रही आएको छ । यी मध्ये केही मुद्दाहरू‘
पहिलो मुद्दा – UNSC मा परिवर्तन
फ्रान्स संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद् (UNSC) को स्थायी सदस्य हो । भारतले लामो समयदेखि यूएनएससीमा परिवर्तनको माग गर्दै आएको छ । संयुक्त राष्ट्र संघको गठन भएदेखि विश्वमा धेरै परिवर्तन भएको विश्वास भारतले गरेको छ । यस्तो अवस्थामा विश्व चलाउने संस्थामा पनि परिवर्तन आवश्यक छ ।
राष्ट्रसंघले केही देशको निर्देशन पालना गर्न बन्द गर्नुपर्छ । फ्रान्सले पनि भारतका यी मागलाई समर्थन गरेको छ । अर्कोतर्फ, भारतले यूएनएससीमा स्थायी सदस्यताको माग गरेको छ । फ्रान्सले यस विषयमा भारतको पक्ष लिएको छ ।
दोस्रो मुद्दा – बहु–ध्रुवीय विश्वको चाहना
भारत जस्तै फ्रान्स पनि बहुध्रुवीय विश्वको समर्थक हो । यसको अर्थ दुवै देश विश्वमा कुनै एक देशको प्रभुत्व कायम गर्न चाहँदैनन् भन्ने हो । यसको पछिल्लो उदाहरण फ्रान्सको चीनविरुद्ध अमेरिकाको अडान हो । नेटोको सदस्य भए पनि फ्रान्सले अमेरिकाको आग्रहमा चीनमाथि कारबाही नगर्ने स्पष्ट पारेको थियो । फ्रान्सले पनि ताइवानको मामिलामा अमेरिकाको नीतिलाई समर्थन गर्दैन ।
अर्कोतर्फ भारतको कुरा गर्ने हो भने भारतले शीतयुद्धकाल देखि नै कुनै एक शिविरको समर्थक भएको भन्दै विरोध गर्दै आएको छ । यसबाहेक इस्लामिक आतंकवाद विरुद्धको लडाइमा पनि दुवै देश एकसाथ उभिएका छन् ।
तेस्रो मुद्दा – रक्षा मा साझेदारी
युक्रेन युद्धपछि भारत हतियारका लागि रुस माथिको निर्भरता घटाउन चाहन्छ । यसका लागि उनले उपाय खोजिरहेका छन् । कुनै एक देशमा भर पर्नुको सट्टा भारतले सेनाका लागि विभिन्न देशबाट राम्रा हतियार खरिद गरिरहेको छ ।
भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीको अमेरिका भ्रमणका क्रममा भारतले एमक्यू–९ ड्रोन सम्झौता गरेको छ । यससँगै जर्मनीसँग ६ वटा पनडुब्बी निर्माण गर्ने सम्झौता पनि तय भएको बताइएको छ । भारतले फ्रान्सबाट ३६ राफेल लडाकु विमान लिएको छ ।
प्रधानमन्त्री मोदीको फ्रान्स भ्रमणको क्रममा पनि २६ थप राफेल खरिदको घोषणा हुन सक्छ । यी भारतीय नौसेनाका लागि खरिद भइरहेका छन् । साथै, भारतको Mazagon Dockyards Limited अर्थात MDL ले फ्रान्ससँगको सहकार्यमा थप तीनवटा Scorpene–वर्गको आक्रमणकारी पनडुब्बी निर्माण गर्ने मौका पाउन सक्छ ।
प्रश्न ४ः के फ्रान्स भारत हुँदै इन्डो–प्यासिफिकमा आफ्नो उपस्थिति दर्ता गर्न चाहन्छ ?
उत्तरः ध्यान दिनुहोस् कि यस पटक फ्रान्सले भारतलाई दिने २६ राफेल जेट नौसेनाले प्रयोग गर्नेछ । समुन्द्रको कुरा गर्ने हो भने अहिले भारतले सामना गरिरहेको खतरा चीनको हो । भारतले इन्डो–प्यासिफिकमा चीनविरुद्ध आफ्नो स्थिति बलियो बनाउन यी राफेल जेटहरू प्रयोग गर्नेछ । यस्तो अवस्थामा प्रत्यक्ष नभई फ्रान्स भारत हुँदै इन्डो–प्यासिफिकमा आफ्नो उपस्थिति दर्ता गराउन चाहन्छ भन्न सकिन्छ ।
वास्तवमा सन् २०२१ मा अमेरिका, बेलायत र अष्ट्रेलियाले मिलेर इन्डो–प्यासिफिकको बारेमा एउटा संगठन बनाएका थिए । सुरुमा फ्रान्सलाई पनि सदस्य बनाउने कुरा भएको थियो । तर, अन्तिम समयमा उनी हटे । यसप्रति फ्रान्सले निकै असन्तुष्टि व्यक्त गरेको थियो । अमेरिका, बेलायत र अष्ट्रेलियाको यो कदमलाई पनि उनले ठगी र पिठ्युँमा छुरा हानेजस्तै भनेका थिए ।
प्रश्न ५ः भारतमा फ्रान्सको अडान अन्य पश्चिमी देशहरू भन्दा कसरी फरक छ ?
उत्तरः तपाईंले अमेरिका, बेलायत र जर्मनीले भारतमा मानवअधिकार र लोकतन्त्रको बारेमा धेरै पटक प्रश्न उठाएको सुन्नु भएको होला। यीको तुलनामा फ्रान्सले भारतको आन्तरिक मामिलामा कम हस्तक्षेप गर्छ । फ्रान्ससँग भारतको कहिल्यै ठूलो विचलित नहुनुको यो एउटा प्रमुख कारण हो।
यस बाहेक सन् १९९८ को जुलाईमा भारतले परमाणु शक्ति बन्ने निर्णय गरे र आणविक परीक्षण गर्यो, सबै पश्चिमी देशहरूले यसको विरोध गरे । अमेरिकाले भारतमाथि धेरै प्रतिबन्ध लगाएको थियो । त्यसपछि फ्रान्सका राष्ट्रपति ज्याक शिराकले भारतलाई समर्थन गरेका थिए ।
पश्चिमी देशहरू भन्दा फरक, फ्रान्सले भारतलाई परमाणु संयंत्र स्थापना गर्न मद्दत गर्यो । तपाईलाई यो थाहा पाउँदा छक्क पर्नुहुनेछ कि रुस पछि, फ्रान्स एकमात्र यस्तो देश हो जसले भारतको आणविक क्षमता बढाउन मद्दत गरेको छ । यो प्लान्टलाई लिएर दुई देशबीच वार्ता जारी छ । महाराष्ट्रको जैतपुरमा परमाणु संयन्त्र फ्रान्सको सहयोगमा मात्र सम्भव भएको हो ।
प्रश्न ६ः भारत र फ्रान्स कुन मुद्दाहरूमा सँगै छैनन् ?
उत्तरः भारत र फ्रान्स बीच मतभेद भएका मुद्दाहरू प्रायः शुल्कसँग सम्बन्धित छन् । फ्रान्स युरोपेली संघको सदस्य हो । यस्तो अवस्थामा दुई देशबीचको व्यापार सम्बन्धी सम्झौता ईयूको सुपरिवेक्षणबाट हुन्छ ।
युरोपेली संघले भारतलाई कार, वाइन, स्कच, स्याम्पेन र कृषि उत्पादनमा आयात शुल्क घटाउन माग गरेको छ । यसबाहेक भिसा र पेटेन्टका विषयमा पनि यी दुईबीच भिन्नता छ । जसका कारण भारतले ईयूसँग स्वतन्त्र व्यापार सम्झौता गर्न सकेको छैन । श्रोत दैनिक भाष्कर बाट नेपाली रुपान्तरित गरिएको समाचार हो ।

प्रतिक्रिया

सम्बन्धित समाचार

Terai Top एउटा समाचारमुखी प्लेटफर्म जस्तो देखिन्छ, जहाँ स्थानीय घटना, सामाजिक विषय, राजनीति, सुरक्षा, अपराध समाचार र दैनिक जीवनसँग जोडिएका अपडेटलाई प्राथमिकता दिइन्छ। यस्तो शैलीका सामग्री पाठकका लागि उपयोगी हुन्छन्, किनकि यहाँ सूचना केवल छिटो मात्र होइन, बुझ्न सजिलो तरिकाले प्रस्तुत गरिन्छ। यही कारणले डिजिटल सेवाहरू, नयाँ अनलाइन प्लेटफर्म र मनोरञ्जनसँग सम्बन्धित विषयमा पनि यस्तै स्पष्टता आवश्यक हुन्छ। अनलाइन मनोरञ्जनको क्षेत्रमा नयाँ क्यासिनो प्लेटफर्महरू लगातार देखा पर्छन्, तर सबै प्रस्ताव समान रूपमा भरपर्दा हुँदैनन्। Brandneue Online Casinos सम्बन्धी जानकारी हेर्दा बोनस, भुक्तानी विकल्प, लाइसेन्स, प्रयोगकर्ता अनुभव र निकासी प्रक्रियाजस्ता पक्षलाई ध्यान दिनुपर्छ refpolk.de. यसले नयाँ देखिने साइट साँच्चै उपयोगी छ कि केवल आकर्षक प्रचारमा सीमित छ भन्ने कुरा छुट्याउन सजिलो बनाउँछ। Terai Top को समाचार शैली र नयाँ अनलाइन क्यासिनोहरूको विषयबीच मुख्य समानता भनेको अद्यावधिक र स्पष्ट जानकारीको आवश्यकता हो। समाचार होस् वा डिजिटल मनोरञ्जन, सही निर्णयका लागि सतही दाबीभन्दा तथ्य, नियम र विश्वसनीयता बढी महत्त्वपूर्ण हुन्छ।