बेलायतले आफ्ना नागरिकहरूलाई पाकिस्तान प्रशासित गिलगिट–बाल्टिस्तानको यात्रा नगर्न चेतावनी दिएको छ । यसैबीच अमेरिकाले आफ्ना नागरिकहरूलाई उत्तरी क्षेत्रको यात्रा गर्दा ‘अत्यन्त सावधानी अपनाउन’ भनेको छ ।
अगस्टको अन्त्यमा, गिलगिट–बाल्टिस्तानका विभिन्न शहरहरूमा धार्मिक समूहहरू द्वारा विरोध प्रदर्शनहरू गरियो र केही धार्मिक नेताहरूलाई साम्प्रदायिकतालाई बढावा दिएको आरोप लगाइएको थियो ।
यहाँ स्कार्दु सहरका एक धर्मगुरु विरुद्ध विरोध प्रदर्शन गरिएको थियो भने दियामिर सहर चिलासका एक धर्मगुरु विरुद्ध मुद्दा दर्ता गरी पक्राउ गरेको भन्दै राष्ट्रिय राजमार्ग पनि बन्द गरिएको थियो ।
यसैबीच, पर्यटनका लागि प्रसिद्ध स्कार्दुमा प्रदर्शनकारीले ‘चिलास जाने बाटो स्कार्दुका जनताका लागि सुरक्षित नभए कारगिल सडक हाम्रा लागि खोलिनुपर्छ’ भनी माग गरेका छन् ।
प्रदर्शन पछि, गिलगिट–बाल्टिस्तान सरकारले कुनै पनि अप्रिय घटनाबाट बच्नको लागि सम्पूर्ण प्रान्तमा धारा १४४ लागु गरेको छ ।
यद्यपि बेलायतले यात्रीलाई दिइको चेतावनीले गिलगिट–बाल्टिस्तानलाई “हालैको विरोधका कारण सबै गैर–आवश्यक यात्राहरूबाट टाढा रहन” निर्देशन दिएको छ, गिलगिट–बाल्टिस्तान गृह कार्यालयले “स्थिति पूर्ण रूपमा शान्तिपूर्ण छ” भने ।
यस क्षेत्रका सबै सम्पर्क मार्ग, व्यापारिक तथा व्यापारिक केन्द्र तथा शैक्षिक संस्थाहरु सामान्य रुपमा खुला रहेको स्थानीय प्रशासनले जनाएको छ । पाकिस्तानी सेना र नागरिक सशस्त्र बलहरू चेहल्लुम इमाम हुसैनमा कानुन र व्यवस्था कायम राख्न तैनाथ गरिएको छ । अर्को तर्फ, इस्लामाबादस्थित अमेरिकी दूतावासले चेतावनी दिएको छ कि यस क्षेत्रमा “शान्तिपूर्ण आशय” को साथ आयोजित भेला पनि चेतावनी बिना हिंसात्मक हुन सक्छ ।
स्कार्दु र दियामिरमा विरोध प्रदर्शन, सडक अवरुद्ध, मोबाइल र इन्टरनेट बन्द हुने सम्भावना रहेको बताइएको छ ।
गिलगिट–बाल्टिस्तानमा धारा १४४

गिलगिट–बाल्टिस्तानको गृह विभागले भन्यो, “सम्पूर्ण प्रान्तमा कानून र व्यवस्था कायम राख्न, जनताको जीवन र सम्पत्तिको रक्षा गर्न र कुनै पनि अप्रिय घटनाबाट बच्न धारा १४४ लागु गरिएको छ ।”
सूचनामा कसैलाई पनि सार्वजनिक सभा, जुलुस र विरोध प्रदर्शन गर्न नपाइने उल्लेख छ ।
उनले भने, ‘यसअघि स्थानीय प्रशासनले त्यस्तो अनुमति दिएको भए खारेज भएको मान्नु पर्छ । शान्ति सुरक्षा कायम राख्न यस्तो गरिएको हो ।
“विशेष परिस्थितिका लागि जारी गरिएका सबै हतियार इजाजतपत्रहरू र प्रतिबन्धित बोरका विशेष इजाजतपत्रहरू अर्को सूचना नभए सम्म फिर्ता लिइन्छ,” उनले भने । अफिसियल ड्युटीमा रहेका अधिकृत बाहेक कसैलाई हतियार प्रदर्शन गर्न वा बोक्न दिइने छैन ।
गिलगित–बाल्टिस्तान सूचना विभागद्वारा जारी प्रेस विज्ञप्तिमा भनिएको छ कि पाकिस्तानी सेना र सिभिल सशस्त्र बल गिलगिट–बाल्टिस्तानमा चेहल्लुम इमाम हुसैनको शान्तिपूर्ण अभियानको लागि तैनाथ गरिएको छ ।
यसअघि पनि दियामिर जिल्ला प्रशासनले एक सूचना जारी गर्दै चेहल्लुमका जुलुस मार्ग र इमामबाराको सुरक्षालाई ध्यानमा राख्दै बाबुसर टोप हुँदै यात्रा गर्ने यात्रुका लागि विशेष समय तोकेको छ ।
प्रशासनले जारी गरेको सूचनामा चिलास जिरो प्वाइन्ट साँझ ६ः३० देखि बिहान ६ बजेसम्म र बाबुसर टपमार्ग साँझ ६ बजेदेखि साँझ ६ बजेसम्म सबै प्रकारका सवारी आवागमनका लागि बन्द रहने उल्लेख छ ।
अहिलेको अवस्थामा कडा सुरक्षा व्यवस्थालाई मध्यनजर गर्दै यो निर्णय गरिएको सूचनामा उल्लेख छ ।
अर्कोतर्फ, दूरसंचार प्राधिकरण (पीटीए) ले स्थानीय मोबाइल कम्पनीलाई गिलगिट–बाल्टिस्तानमा फोरजीमा टूजी माइग्रेट गर्न निर्देशन दिए पनि स्कार्दु र चिलासका स्थानीय बासिन्दाका अनुसार मोबाइल इन्टरनेटको पहुँच सीमित गरिएको छ ।
’शान्तिको ग्यारेन्टी कसरी हुन सक्छ ?’

गिलगिट–बाल्टिस्तान सरकार र प्रशासनले साम्प्रदायिकता रोक्न कदम चालिरहेको छ र गिलगिटमा मौलाना काजी निसार अहमद र स्कार्दुमा अल्लामा आगा बाकिर अल–हुसैनी विरुद्ध मुद्दा दर्ता गरिएको छ ।
स्थानीय पत्रकार अब्दुल हादीका अनुसार केही दिनअघि चिलासमा एक्कासी विरोध प्रदर्शन भएपछि जिरो प्वाइन्ट ४८ घण्टासम्म सबै प्रकारका सवारी आवागमन बन्द गरिएको थियो ।
उनका अनुसार हिजो पनि शुक्रबारको नमाजपछि कडा विरोध भएको थियो ।
गिलगिटका स्थानीय पत्रकार फहीम अख्तरका अनुसार गत शुक्रबार कम्तिमा दुई फरक धार्मिक सम्प्रदायले एकअर्कालाई आरोप लगाएर एकअर्का विरुद्ध मुद्दा दर्ता गर्न प्रहरीलाई निवेदन दिएका थिए ।
चिलासमा विरोध प्रदर्शन पछि, स्कार्दुमा कथित धम्कीको विरुद्धमा क्रोध व्यक्त गर्दै कम्तीमा तीनवटा ठूला प्रदर्शनहरू भएका छन्, स्कार्दुका स्थानीय पत्रकार रजब कमरका अनुसार, हाल दियामिर र चिलासमा विरोध प्रदर्शनको नेतृत्व गरिरहेका मुफ्ती महफुजको एक भिडियो सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भइरहेको छ, जसमा उनले आफ्ना मागहरू प्रस्तुत गर्दै “हामी काराकोरम राजमार्गमा शान्तिको ग्यारेन्टी दिन सक्दैनौं” भनिरहेका छन् ।
चिलासका मौलाना अब्दुल मलिक दियामीर युवा उलेमा परिषद्का अध्यक्ष र यस आन्दोलनका एक नेता हुन् ।
“हाम्रो अवस्था अझै शान्त छ,” उनी भन्छन्, “गिलगिट–बाल्टिस्तानका जनताको रोजगारीको मुख्य स्रोत पर्यटन हो भन्ने हाम्रो विश्वास छ ।” हामी विरोध गर्न चाहँदैनौं ।
मौलाना अब्दुल मलिकले भने, “हामी यस क्षेत्रमा चलिरहेका ठूला आयोजनाहरू सम्पन्न होस्, समृद्धि आओस् र जनताको उन्नति होस् भनेर पूर्ण शान्ति सुव्यवस्था कायम होस् भन्ने चाहन्छौं, तर जबसम्म साम्प्रदायिकता फैलाउनेलाई कारबाही हुँदैन, तबसम्म उक्साहट रहिरहनेछ ।” आम जनताको बीचमा अन्त्य हुँदैन, यस्तो अवस्थामा उलेमाले काराकोरम राजमार्गमा शान्तिको ग्यारेन्टी कसरी दिने ?
विकल्पको माग
जसरी शान्तिपूर्ण वातावरण बिग्रिएको छ, त्यसैगरी काराकोरम राजमार्गको शान्तिपूर्ण वातावरणमा पनि खलल पुग्न सक्ने उनले बताए । उनले भने, ‘त्यसैले वास्तविक समस्या र त्यसको जरा हटाएर मात्र काराकोरम राजमार्गमा शान्तिको प्रत्याभूति हुन सक्छ भन्ने हामी भन्छौं । हामी उलामा (यो ग्यारेन्टी) दिन सक्दैनौं ।
अवामी एक्शन बाल्टिस्तानका अध्यक्ष नजाब अलीले प्रत्येक केही वर्षपछि काराकोरम राजमार्ग, बाबुसर टोपका क्षेत्रहरू बाल्टिस्तानका जनताका लागि असुरक्षित हुने बताए ।
उनले भने, ’हालसालै चिलासमा भएको विरोध प्रदर्शनपछि मानिसहरू इस्लामाबाद जान डराउँछन् । जसमा स्थानीय जनताले काराकोरम राजमार्ग हाम्रा लागि सुरक्षित नभए कारगिल सडक खोल्न माग गरेका छन् । हामी जसरी पनि विभाजित छौं, हाम्रा नजिकका आफन्तहरू त्यसतर्फ (भारतको पक्ष) छन् ।
आन्दोलनका कारण यो माग गरिएको उनले बताए । उनले भने, ‘हामीले के कस्ता कठिनाइबाट गुज्रिरहेका छौँ, अधिकारीहरूलाई थाहा हुनुपर्छ । हामी काराकोरम राजमार्गको विकल्पको रूपमा अरू कुनै सडक देख्दैनौं। तर काराकोरम राजमार्गको नाममा हामीलाई सधैं कालोपत्र गरिन्छ । काराकोरम राजमार्ग जान नदिने धम्की दिइन्छ । घेराबन्दी गर्छ, यो गर्छ, त्यो गर्छ ।
नजाब अलीका अनुसार, “जब यो बारम्बार हुन्छ, बाल्टिस्तानका जनताले केही विकल्पको माग गर्नेछन् । अन्यथा, काराकोरम राजमार्गलाई हाम्रो यात्राको लागि सुरक्षित बनाउनुपर्छ ।”
यसैबीच नजाब अलीले साम्प्रदायिकता फैलाएको आरोपको खण्डन गर्दै त्यस्तो केही नभएको बताएका छन् । उनले भने, बाल्टिस्तानका जनताले यसमा विश्वास गर्दैनन् ।
पर्यटनमा असर ?

गिलगिट–बाल्टिस्तानका गृहमन्त्री शम्स–उल–हक लोनले भने कि गिलगिट–बाल्टिस्तानको वर्तमान अवस्था खेदजनक छ, जसको पहिलो र प्रत्यक्ष असर पर्यटनमा परेको छ ।
उनले भने, ‘हजारौं पर्यटक फिर्ता गएकाले मानिसको रोजगारी गुमेको जानकारी आएको छ, जुन अत्यन्तै दुःखद कुरा हो । ,
उनले भने, ‘यतिबेला मन्त्रिपरिषद्का सदस्य, मुख्यमन्त्री, प्रतिपक्ष सबै मिलेर भावना शान्त पार्ने प्रयास गरिरहेका छन् । म आफै चिलास र स्कार्दु गएको छु । मैले त्यहाँ उलेमाहरूलाई भेटेको छु । र शान्तिका लागि आफ्नो भूमिका निर्वाह गर्न आग्रह गरे ।
शम्स–उल–हक लोन भन्छन्, “अहिले हामी शान्तिको कुरा गर्दैछौं र कुरा गरिरहेका छौं । हामी सबैलाई ठूलो हृदय हुन भन्छौं, अरूलाई दुख्ने, कसैलाई चोट पुर्याउने कुनै पनि काम नगर्नुहोस् । हामीले बसेर यस्तो कुरा गर्नु हुँदैन । मिम्बर रसूलमा (मस्जिदको ठाउँ जहाँ इमामले भाषण दिन्छन्) ।”
उनले भने, ‘भदौ ७ गते अर्को धार्मिक कार्यक्रम पनि हुन लागेको र शान्तिपूर्ण रुपमा आयोजना गर्ने प्रयास भइरहेको छ । शान्ति स्थापनाका लागि वार्ताका अलावा अन्य विकल्पहरूबारे पनि विचार भइरहेको छ ।
शम्स–उल–हक लोनले भने कि गिलगिटमा तनावलाई ध्यानमा राख्दै अर्धसैनिक बल बोलाइएको छ ।
उनले भने, ’चिलास र गिलगिटमा कुनै पनि अप्रिय परिस्थितिसँग जुध्न ठूलो संख्यामा अर्धसैनिक बलहरू तयार छन् ।’
गृहमन्त्रीका अनुसार स्कार्दुमा पनि सेना पठाइएको छ ।
उनले भने, ‘तर त्यस्तो अवस्था नआओस् भन्ने मलाई आशा छ । यसबाहेक हामीसँग विकल्पको रूपमा सेना पनि छ ।
त्यहाँ किन तनाव छ ?
एक शिया धर्मगुरुको बयानलाई लिएर गिलगिट बाल्टिस्तानमा तनाव छ । सुन्नी संगठनहरूले यसलाई इस्लामको अपमानको रूपमा लिएका छन् ।
आगा बाकिर अल हुसेनीले एक धार्मिक सम्मेलनमा टिप्पणी गरेपछि उनीमाथि मुद्दा चलाइएको थियो ।
उक्त बैठकमा पाकिस्तानमा प्रस्तावित कडा ईश्वर निन्दा कानूनबारे छलफल भएको थियो । पाकिस्तानमा शियाहरू यी कानुनको निशाना बन्न सक्ने विश्वास गरिन्छ ।
पाकिस्तान सुन्नी बाहुल्य देश हो तर गिलगिट बाल्टिस्तानमा शियाहरूको ठूलो जनसंख्या छ ।
किन गिलगिट बाल्टिस्तान महत्त्वपूर्ण छ
गिलगिट–बाल्टिस्तानको सुन्दरता यसको अतुलनीय प्राकृतिक सौन्दर्य, हिउँले ढाकिएका पहाडहरू, सुन्दर उपत्यकाहरू र फलफूलका बगैंचाले अद्वितीय छ, तर यसको भौगोलिक स्थानले यसलाई भारत र पाकिस्तान दुवैका लागि अझ महत्त्वपूर्ण बनाउँछ ।
यसको सिमाना चार देशहरूः भारत, पाकिस्तान, चीन र ताजिकिस्तान सँग मिल्छ । यीमध्ये तीनवटा देश परमाणु शक्ति सम्पन्न छन् । यति मात्र होइन, गिलगिट बाल्टिस्तान चीन पाकिस्तान इकोनोमिक करिडोरको प्रवेश मार्ग पनि हो ।
व्यापक रूपमा भन्नुपर्दा, पाकिस्तान प्रशासित गिलगिट–बाल्टिस्तानको अवस्था कम वा कम नियन्त्रणमा रहेको छ । तर, यहाँका केही राष्ट्रवादीहरू पाकिस्तान सरकारको ‘दोहोरो रवैया’ बाट सधैं असन्तुष्ट छन् ।
(श्रोतः बीबीसी हिन्दी अनलाइनबाट)
बजार व्यवसायलाई चलायमान बनाउन गौरमा मंसिर ६ देखि ‘रौतहट एक्सपो २०८३’, लण्डन ब्रिज र जलपरी मुख्य आकर्षण
गौर आँखा अस्पतालद्वारा मौलापुरमा निःशुल्क आँखा शिविर, ३२६ जनाको परीक्षण, ७६ जना शल्यक्रियाको लागि छनौंट
उमेर हद खारेजीको माग गर्दै विगत १८ दिन देखि आन्दोलनरत वागमती सिंचाई आयोजनाका कर्मचारी प्रति राज्य उदाशिन