क्यानडामा बस्ने भारतीयले भने यहाँ सबै ठीक छ, यो प्रधानमन्त्री जस्टिन ट्रुडाको चुनावी स्टण्ड मात्रै हो ?
क्यानडाको ब्राम्पटन सहरमा बिहानको करिब ५ बजेको थियो । २२ वर्षीया सौम्या अफिस जाने तयारीमा थिइन् । भारतमा अहिले दिउँसो २ः३० बजेको छ । क्यानडा र भारतको बिग्रँदै गएको सम्बन्ध बारे सौम्यालाई सोध्दा उनले भनिन्, ’यहाँ जे भइरहेको छ, त्यस्तै छ ।’ सौम्या थप भन्छिन्, ‘यहाँ जो कोही पढ्न वा काम गर्न आउँछन्, भावनात्मक विषयमा समय खेर फाल्ने समय हुँदैन । यहाँ खालिस्तानका सम्बन्धमा प्रदर्शनहरू छन्, ती सबै शान्तिपूर्ण छन् । मैले कुनै पनि प्रदर्शन हिंसात्मक भएको देखेको छैन ।
सौम्या हिमाचल प्रदेशको शिमला निवासी हुन् र यहाँबाट स्कुल पढेर क्यानडा गएकी थिइन् । पढाइ र जागिर सँगै गरौँ भनेर ।
सौम्याले सबै कुरा सामान्य भएको कुरा गरिरहेकै बेला करिब एक घण्टापछि भारतीय विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता अरिन्दम बागचीको पत्रकार सम्मेलन सुरु भयो । अरिन्दमले भने, ‘क्यानडाले निज्जरको हत्यासँग सम्बन्धित कुनै जानकारी दिएको छैन ।’ यससँगै भारतले क्यानेडियनका लागि भिसा सेवा निलम्बन गरेको छ । यो अर्को आदेश सम्म निलम्बित रहनेछ ।
अरिन्दमले थप भने, ‘हाम्रो क्यानडा स्थित उच्चायोग र वाणिज्य दूतावासहरू खतराको सामना गरिरहेका छन् । त्यसैले उनीहरू भिसा आवेदन दिन सक्षम छैनन् । अहिले हामीले भिसा सेवा बन्द गरेका छौं ।
भारत र क्यानडाबीच आतंकबादको तनाव ?
ब्राम्पटनमा बस्ने सौम्या भन्छिन्, ‘मलाई कामको लागि ढिलो भइरहेको छ, म कार चलाउँदा कुरा गर्न सक्छु ।’ हामीले सोध्यौं, आतंकवादी हरदीप सिंह निज्जरको हत्यापछि त्यहाँ सबै ठीक छ ? सौम्याले भनिन– म ब्राम्पटनमा छु । म सधैं जस्तै आफ्नो काममा जान्छु । भारत र क्यानडाको बारेमा मिडियामा धेरै चर्चा भए पनि यहाँ पनि पहिले जस्तै भइरहेको छ ।
हिमाचल प्रदेशको हमीरपुर निवासी २४ वर्षीया सान्या (नाम परिवर्तन) क्यानडाको ब्रिटिस कोलम्बियामा बस्छिन् । उनी क्यानडामा मास्टर्स पढ्दै छिन् । उनी भन्छिन्, ’जबदेखि भारत–क्यानडा सम्बन्धमा तनाव आएको छ, तबदेखि नै चिन्ता र त्रास छ ।’
‘विश्वविद्यालयबाट सतर्क रहन सल्लाहकार पत्र पनि आएको छ । मेरो भाइ अर्को विश्वविद्यालयमा पढ्छ, उसलाई पनि यस्तो मेल आएको छ । हाम्रो विश्वविद्यालयमा अधिकांश सिख विद्यार्थीहरू मात्र पढ्छन्, हिन्दूहरू थोरै छन्, तर विद्यार्थीहरूमा धर्मको सम्बन्धमा शत्रुता छैन । तर, अहिले विद्यार्थीमा पनि यस विषयमा बहस सुरु भएको छ ।
हामीले सोध्यौं कि सहर र विश्वविद्यालयमा डरको वातावरण सृजना भइरहेको छ ? जवाफमा उनी भन्छिन– ‘यहाँ कुनै खतरा छ जस्तो लाग्दैन, तर अहिले हामी जुन देशका छौं र हामी अध्ययन गरिरहेका देशका दुई सरकार आमनेसामने भएका छन्, तब चिन्ता अवश्य हुनेछ । आशा छ सबै कुरा चाँडै ठीक हुनेछ ।
खालिस्तानी नेता पन्नुको धम्की पछि तनाव बढेको छ
खालिस्तान समर्थक हरदीप सिंह निज्जरको हत्यालाई लिएर भारत र क्यानडाबीच तनाव छ । अर्कोतर्फ, सिख फर जस्टिस (एसएफजे) का आतंकवादी गुरपतवन्त सिंह पन्नुले हिन्दूहरूलाई क्यानडा छोडेर भारत फर्कन धम्की दिने दुई भिडियो सार्वजनिक गरेका छन् । उनले खालिस्तान समर्थक सिखहरू मात्र क्यानडामा रहने घोषणा गरेका छन् ।
पन्नुले सेप्टेम्बर २५ मा भ्यानकुभर, ओटावा र टोरन्टोमा रहेको भारतीय दूतावास बन्द गर्ने धम्की दिएका छन् । यससँगै एसएफजेले ‘डेथ अफ इन्डिया’ अर्थात ‘भारत मुर्दाबाद अभियान’ सुरु गर्ने घोषणा गरेको छ ।
पन्नुले भने कि क्यानडाको भूमि केवल खालिस्तानीहरूको लागि हो । खालिस्तानीहरू सधैं क्यानडाको साथमा छन् र यहाँको संविधानमा विश्वास गर्छन् । भारत हिन्दुहरुको देश हो । उनीहरूले क्यानडामा बस्नको लागि आफ्नो धर्म परिवर्तन गर्नुपर्छ ।
यस्तो धम्कीपछि क्यानडामा रहेका गैर–सिखहरू, विशेष गरी हिन्दू समुदायको सुरक्षालाई लिएर चिन्ता बढेको छ । अहिले क्यानडाको जमिनको अवस्था सामान्य छ तर दुई देशबीचको सम्बन्धमा तिक्तता आएपछि जनतामा भविष्यको चिन्ता छ ।
उही समयमा, क्यानाडाली पत्रकारहरूले ट्रुडो सरकारलाई समर्थन गर्ने धेरै सिख नेताहरू खालिस्तान समर्थक भएकाले राजनीतिक बाध्यताका कारण उनीहरू यसो गर्न बाध्य भएको बताएका छन् ।
प्रधानमन्त्री जस्टिन ट्रुडोले के भने त्यो उनको राजनीतिक बाध्यता हुन सक्छ ?

क्यानडामा कार्यरत पत्रकार र नेशनल टाइम्स मिडिया क्यानडाका मुख्य सम्पादक राजीव शर्माले प्रधानमन्त्री जस्टिन ट्रुडोले जे गरिरहेका छन् त्यो सीधै क्यानडाको आन्तरिक राजनीति सँग सम्बन्धित रहेको बताउँछन् ।
दैनिक भाष्करले राजीवलाई सोध्यौं कि दुई देशको सम्बन्धमा चिसोपन आएपछि क्यानडाको वातावरण कस्तो छ ? भारतीय समुदाय के महसुस गर्दै हुनुहुन्छ ? क्यानडामा बसोबास गर्ने सिखहरू यस सम्पूर्ण मुद्दाको बारेमा के सोच्छन्, र गैर–सिखहरूले यसलाई कसरी हेरिरहेका छन् ?
यसबारे उनी भन्छन्, ‘निज्जरको हत्याका कारण दुई देशबीचको सम्बन्ध चिसिएको भए पनि क्यानडामा बस्ने सबै भारतीय बीच आपसी भ्रातृत्व छ । यहाँका आम जनता बीचको वातावरण वा सम्बन्धमा कुनै बिग्रिएको छैन । जो कोही क्यानडामा धेरै पैसा खर्च गरेर आउँछन्, त्यसैले मानिसहरू आफ्नो सामान्य जीवन प्रभावित हुन दिन चाहँदैनन् । यहाँ कोही पनि झगडा गर्न चाहँदैनन् ।
तर, क्यानडाको कन्जरभेटिभ पार्टीका पियरे पोलिभरले भारतको मुद्दामा संसदमा प्रधानमन्त्री जस्टिन ट्रुडोले दिएको बयानमा केही सत्यता रहेको बताएका छन् । ठोस प्रमाण नभएसम्म प्रधानमन्त्री जस्टिन ट्रुडोले यस विषयमा भारतसँगको सम्बन्ध बिगार्न सक्दैनन् । तर, उनले बाह्य कुरालाई छाडेर क्यानाडाको आन्तरिक मामिलाहरु जस्तै मुद्रास्फीति, आवास समस्यामा ध्यान दिनुपर्नेमा जोड दिएका छन् ।
क्यानडामा जनजीवन सामान्य, यो तनाव चुनावसम्म मात्र हो ?
क्यानडामा बसोबास गर्ने र जसका छोराछोरी क्यानडामा पढिरहेका छन्, उनीहरुको मनमा सबैभन्दा ठूलो प्रश्न यो हो कि आगामी दिनमा भारत र क्यानडाबीचको सम्बन्ध थप बिग्रन सक्छ ?
क्यानडाको राजनीति बारे रिपोर्टिङ गर्ने राजीव भन्छन्, ‘आगामी दिनमा भारत र क्यानडा बीचको सम्बन्ध धेरै बिग्रन्छ जस्तो लाग्दैन । क्यानडाका प्रधानमन्त्री ट्रुडो र भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीले आफ्ना नागरिकको सुरक्षालाई ध्यानमा राखेर मात्रै निर्णय लिनेछन् ।
राजीव भन्छन्, ‘जो सम्बन्ध टिकाउन चाहँदैनन्, उनीहरू सम्बन्ध बिग्रने कुरा गर्छन् । यो विवाद मात्रै हो, यसले केही फरक पार्दैन । क्यानडा सरकारले भारतबाट क्यानडा जानेलाई कडा कारबाही गर्न थालेको छ । अध्यागमनमा आउने भारतीयहरूलाई कडाइका साथ जाँच गरिनेछ र उनीहरूको पृष्ठभूमि प्रमाणीकरण गरिनेछ । साथै, भारतीय भिसा एजेन्सीले पनि भारत पुग्ने क्यानाडालीहरूलाई कडाइ गर्ने छ ।
म क्यानडामा २३ वर्षदेखि बसेको छु, यस्तो वातावरण कहिल्यै देखेको थिएन ?
क्यानडामा बसोबास गर्दै आएका गुजराती मूलका जिगर पटेलले सांसदको चुनाव लडेका छन् । उनी भन्छन्, ‘क्यानडामा जे भइरहेको छ, त्यसले स्तब्ध बनाएको छ । म क्यानडामा २३ वर्षदेखि बस्दै आएको छु । म जस्ता लाखौं भारतीयहरू दशकौं देखि यहाँ बस्दै आएका छन् । यस्तो वातावरण हामीले कहिल्यै देखेका थिएनौं ।
क्यानडामा बसोबास गर्ने भारतीय मूलका एक नागरिकले आफ्नो परिचय नखुलाउने सर्तमा भने, ‘यस्तो हुनु हुँदैनथ्यो, यसले क्यानडाको छवि धमिलो पार्छ । क्यानाडामा बसोबास गर्ने आम भारतीयहरूलाई यससँग कुनै सरोकार छैन, यसले आम जनताको जीवनमा कुनै असर गर्दैन । क्यानडामा बस्ने भारतीयहरू पूर्ण रूपमा सुरक्षित छन् र उनीहरूले कहिल्यै कुनै समस्याको सामना गरेका छैनन् ।
हामीले उनलाई सोध्यौं कि क्यानडामा बस्ने गैर–सिखहरूले खालिस्तान समर्थकहरूसँग कुनै समस्याको सामना गरिरहेका छन् ? जवाफमा उनी भन्छन्, ’अधिकांश गैर–सिखहरू हिन्दू हुन् । हामी क्यानडामा धेरै खालिस्तान समर्थकहरू देख्छौं, तर यहाँ भारतमा जस्तो छैन । यहाँ कुनै हिंसा, अपराध वा आक्रमण छैन ।
’हामी यति मात्र भन्न सक्छौं कि क्यानडामा बस्ने सबै सिखहरू खालिस्तान समर्थक होइनन् । एउटा सर्वेक्षण पनि गरिएको थियो जस अनुसार २० प्रतिशत मात्रै खलिस्तान समर्थक छन् ।
क्यानडामा बसोबास गर्ने अधिकांश भारतीय मूलका मानिसहरूले पीएम ट्रुडोको सरकार खालिस्तानी समर्थक सांसदहरूमा निर्भर रहेको विश्वास गर्छन्, त्यसैले यस्तो वातावरण सिर्जना भइरहेको छ । यो पनि समय सँगै ठीक हुनेछ, यसले दुवै देशमा खासै प्रभाव पार्ने छैन ।
पढाइ र काम गर्ने विद्यार्थी र उनीहरूका अभिभावकहरूले चिन्ता नगर्नुहोस…
अध्यागमन विज्ञ पार्थेश ठक्करले भारत र क्यानडा बीच भइरहेको घटनाक्रमलाई हामी सबैले नजिकबाट नियालिरहेको बताउँछन् । दुवै देशले आफ्ना नागरिकका लागि ट्राभल एडभाइजरी जारी गरिरहेका छन्, यसले चिन्ताको वातावरण सिर्जना गरेको छ ।
’जसका छोराछोरी क्यानाडामा पढिरहेका छन् वा काम गरिरहेका छन्, म एउटै कुरा भन्न सक्छु कि बच्चाहरूको बारेमा चिन्ता लिनु पर्दैन ।’
श्रोतः दैनिक भाष्करबाट लिएर नेपालीमा अनुवाद गरिएको ।
बजार व्यवसायलाई चलायमान बनाउन गौरमा मंसिर ६ देखि ‘रौतहट एक्सपो २०८३’, लण्डन ब्रिज र जलपरी मुख्य आकर्षण
गौर आँखा अस्पतालद्वारा मौलापुरमा निःशुल्क आँखा शिविर, ३२६ जनाको परीक्षण, ७६ जना शल्यक्रियाको लागि छनौंट
उमेर हद खारेजीको माग गर्दै विगत १८ दिन देखि आन्दोलनरत वागमती सिंचाई आयोजनाका कर्मचारी प्रति राज्य उदाशिन