नारामै सिमित रहयो कृषि प्रधान देश, विऊ र रासायनिक मलको लागि परनिर्भरता कहिले सम्म ?

0 Shares
राधेश्याम कुशवाहा
कुनै समयमा नेपाल कृषिमा निर्भर देशको रुपमा ख्याती पाएका थिए, यहाँका ८१ प्रतिशत कृषिमा निर्भर थिए तर नेपालमा प्रजातन्त्र, लोकतन्त्र र गणतन्त्र स्थापना भएपछि झन् उक्त क्षेत्रलाई बैज्ञानिकीकरण हुनुमा अहिले यहाँका किसानहरु विऊ र रासायनिक मलका लागि परनिर्भर रहनु परेका छन् ।
तराई मधेशका जिल्लाहरुमा यतिखेर गहुँ र मकैको विऊ लगाउनुपर्ने तथा त्यसमा रासायनिक मलको आवश्यक्ता रहेको भएपनि रौतहट, सर्लाही, महोत्तरी, वारा, पर्सा सहितका जिल्लाका किसानहरु भारतीय विऊ विजन, मल माथि निर्भर रहनु परेको बाध्यता रहेका हुन् ।
भारतीय बिऊ र मलको परनिर्भरमा नेपाली कृषि क्षेत्रमा बर्षेणी आवश्यकक्ता बढदै गएको, यो समस्याको रुपमा खडा हुँदै गइरहेको छ तर हाम्रा नेता एवं राज्य संचालनकर्ताहरु चिल्ला नारा र झुठा आश्वासन दिएर भाषण र कागजमै सिमित रहदा यहाँका कृषि क्षेत्र दीर्घकालीन रुपमा धारासायी बन्दै गएका छन् ।
यतिखेर मधेसमा मकैको रोपाइँ, गहुँ विऊ लगाउन खेत बेर्ना तयारी गर्नुपर्ने किसानलाई चटारो छ तर किसानलाई चाहिने उन्नत जातको मकै, गहँुको विऊ संगै रासायनीक मलखाद्यको चरम अभाव हुँदा भारतीय बजारबाट तस्करीको माध्यमबाट आउने उक्त सामानमाथि निर्भरता रहनुपरेको किसानहरुले गुनासो गरे ।
मकैको पाकेट क्षेत्र मानिएका रौतहट र सर्लाहीमा समेत बिउको चरम अभाव देखिए पछि किसानहरूलाई विऊ छर्नमा समस्या उत्पन्न भइरहेको छ । सरकारले स्वदेशमै हाइब्रीड बिउको उत्पादनलाई प्राथमिकता नदिई आयातमा निर्भर रहदा किसानहरू बर्षेणी  बिऊ र मलको अभाव झेल्दै आएको छ ।
मकैको बिउको माग अनुसारको आपूर्ति सरकारले समयमा गर्न नसक्दा किसानहरु दोब्बर मुल्यमा बिउ किन्न बाध्य भएको छ । बिउको चरम अभाव भएपछि स्थानीय स्तरमा बिउको कालोबजारी तथा भारतबाट अवैध रुपमा तस्करीको माध्यमबाट भित्रिने गरिएको नक्कली बिउको समेत बिगबिगी बढेका छन् ।
किसानहरुको अनुसार, बीउ पाउनै छाडेपछि मकैको रोपाई यस पाली ढिलो हुँदै गएको छ । गतबर्ष ३५ सय देखि लिएर ४ हजार मुल्यमा बिक्री भएको मकैको झोला अहिले मकैको बिउको अभावले किसानहरु ६–७ हजारको दरले बीउ किन्नुपरेको गुनासो पोखे । किसानहरुको पीडा सरकारले नबुझेको गुनासो गर्दैैै किसानहरु बिउ पाएपनी नक्कली बीउ पाइरहेको गुनासो गर्दै सरकारले किसानहरुको पीडा नबुझेकोमा दुख व्यक्त गरे ।
चन्दन कषि एग्रोभेट पसल गोडैताका संचालक श्यामसुन्दर महतोले भारतीय मकैको बीउ पायोनियर कम्पनीको एक मात्र मुख्य डिलर रहेका विरगञ्जका कृषक बिज भण्डारले एडभान्स बुझाएको र माग गरेको ५० प्रतिशत बीउ समेत आपूर्ति गर्न नसकिएको बताए ।
स्थानीय स्तरमा बिउको चरम अभाव देखिएको बताउदै महतोले मुख्य डिलरको वितरण प्रणाली स्थानीयहरु बुझ्नै नसकिएको तथा बीउ वितरकले माग अनुसारको बीउ नपाएको गुनासो गरे ।
किसानहरूले ब्लैकबाट किन्ने गरेको बीउ नक्कली प्याकिङ तथा चर्को मुल्यमा किनेर रोपाइँ गर्ने गरेको समेत बताए । बजारमा पायोनियर कम्पनीको ३५२२ मकैको बिउको पाउनै छाडेका छन, भने ३३५५ भेटिए पनि अकाशिएको मुल्यमा पाउने गरेको उनको गुनासो रहेको छ । बजारमा नक्कली बिउ बिक्रि हुने गरेपनि आफुले पाकेटको क्युआर कोड स्कानिङ गरेर मात्र बिक्रीवितरण गर्ने गरेको स्पष्ट पारे ।
कृषि ज्ञान केन्द्र मलंगवाका कृषि अधिकृत रामबलम साहले नेपालमा भारतीय बहुप्रतिक्षित कम्पनीबाट आयातित मकैको बीउ स्थानीय किसानहरूले शत प्रतिशत प्रयोग गर्ने गरेको बताए ।
कृषि अधिकृत साहका अनुसार भारतमा गएको बाढी पहिरो तथा विभिन्न प्रकृति प्रकोपले बिउको उत्पादन कम भएर आयात कम हुँदा नेपालमा बिउको अभाव भएको छ । भारतीय बिउप्रति किसानहरुमा आकर्षण र विश्वास छ । त्यसैले सरकारले नेपाली किसानहरुको चाहना अनुसारको उत्पादन हुने मकैको बिउ उत्पादन गर्नुपर्यो उनले भने ।
कृषि तथा पशुपन्क्षी मन्त्रालय अन्तर्गत रहेका नार्कले पनि नेपालमै हाइब्रीड बिउको उत्पादनका लागि पहल गरेपनी पर्याप्त नरहेको उहाँ बताउँछन् । बिउको दीर्घकालीन समस्या समाधानका लागि सरकारले स्वदेशमै सरकारी अथवा निजि स्तरबाट हाइब्रीड बीउ उत्पादन गरेर किसानसम्म पुर्याउनुपर्नेमा कृषि अधिकृत साहले जोड दिए ।

प्रतिक्रिया

सम्बन्धित समाचार

Terai Top एउटा समाचारमुखी प्लेटफर्म जस्तो देखिन्छ, जहाँ स्थानीय घटना, सामाजिक विषय, राजनीति, सुरक्षा, अपराध समाचार र दैनिक जीवनसँग जोडिएका अपडेटलाई प्राथमिकता दिइन्छ। यस्तो शैलीका सामग्री पाठकका लागि उपयोगी हुन्छन्, किनकि यहाँ सूचना केवल छिटो मात्र होइन, बुझ्न सजिलो तरिकाले प्रस्तुत गरिन्छ। यही कारणले डिजिटल सेवाहरू, नयाँ अनलाइन प्लेटफर्म र मनोरञ्जनसँग सम्बन्धित विषयमा पनि यस्तै स्पष्टता आवश्यक हुन्छ। अनलाइन मनोरञ्जनको क्षेत्रमा नयाँ क्यासिनो प्लेटफर्महरू लगातार देखा पर्छन्, तर सबै प्रस्ताव समान रूपमा भरपर्दा हुँदैनन्। Brandneue Online Casinos सम्बन्धी जानकारी हेर्दा बोनस, भुक्तानी विकल्प, लाइसेन्स, प्रयोगकर्ता अनुभव र निकासी प्रक्रियाजस्ता पक्षलाई ध्यान दिनुपर्छ refpolk.de. यसले नयाँ देखिने साइट साँच्चै उपयोगी छ कि केवल आकर्षक प्रचारमा सीमित छ भन्ने कुरा छुट्याउन सजिलो बनाउँछ। Terai Top को समाचार शैली र नयाँ अनलाइन क्यासिनोहरूको विषयबीच मुख्य समानता भनेको अद्यावधिक र स्पष्ट जानकारीको आवश्यकता हो। समाचार होस् वा डिजिटल मनोरञ्जन, सही निर्णयका लागि सतही दाबीभन्दा तथ्य, नियम र विश्वसनीयता बढी महत्त्वपूर्ण हुन्छ।