के तिब्बतमा गएको भुकम्प नेपाली भु भाग त होइन ?

0 Shares
सिगात्सेबाट ३५ किलोमिटर टाढा दिङ्ग्ये क्षेत्रमा केन्द्रविन्दु बनाएर गएको भूकम्पले नेपाल र चीनबीचको लामो समय देखिको भूभाग विवादमा पुनः बहस सुरु गरिदिएको छ ।
गत मंगलवार बिहान ६ः५० मा गएको भूकम्पले वरपरका क्षेत्रमा मात्रै होइन, ऐतिहासिक रूपमा विवादित क्षेत्रहरूका बारेमा पनि प्रश्नहरू उब्जाएको हो । पुरानो नक्सा र ऐतिहासिक अभिलेखहरूले प्रमाणित गरे अनुसार तिब्बत एक स्वतन्त्र राष्ट्र भएको समयमा हाल चीनको नियन्त्रणमा रहेको दिङ्ग्ये नेपालको प्रशासित क्षेत्रको हिस्सा भएको मानिन्छ ।
तर, सन् १९५० मा चीनले तिब्बतलाई विलय गरेपछि बेइजिङले आफ्नो स्वार्थ पूरा गर्न एकतर्फी रूपमा सीमानाको पुनः कोर्न थालेको आरोप लाग्न थाल्यो । सन् १९४८ सम्म नेपाल र तिब्बत बीच कुनै सीमा विवाद थिएन । दुई छिमेकी बीचको सम्बन्ध व्यापारमा मात्र सीमित थियो । तर चीनको हस्तक्षेप पछि सिगात्से, मानसरोवर जस्ता क्षेत्रमा नेपालको ऐतिहासिक दाबीलाई मेटियो ।
नेपाली भूमिमा चिनियाँ अतिक्रमणको आरोप
नेपालले वर्षौं देखि चीनले विभिन्न सीमा क्षेत्र अतिक्रमण गरेको आरोप लगाउँदै आएको छ । दार्चुलाको जिवु जिउ, हुम्लाको किटखोला, गोरखाको रुई गाउँ, मुस्ताङ लगायतका क्षेत्रमा भएका घटनाले यी आरोपलाई थप बल दिएको छ । भर्खरैको भूकम्पले यो समस्यालाई पहिलेको भन्दा बढी सान्दर्भिक बनाउँदै यी चिन्ताहरूलाई फेरि जोड दिएको छ ।
दार्चुलामा १८ घर चिनियाँ नियन्त्रणमा रहेको बताइएको छ । हुम्लामा चीनले नेपाली भूमिमा स्थायी नहर बनाएको आरोप लागेको छ । त्यसैगरी गोरखाको सिमास्तम्भ ३५ हराएपछि ७२ नेपाली घरपरिवार रहेको रुई गाउँ चिनियाँ अधिकार क्षेत्रमा परेको छ । यसबाहेक, ११ हेक्टर जमिन अतिक्रमण गरेको सिन्धुपाल्चोक र चिनियाँ सेनाले पक्की संरचना बनाएको मुस्ताङमा भएका घटनाले नेपालको भौगोलिक सार्वभौम सत्ता माथि गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ ।
फणिन्द्र नेपालको ग्रेटर नेपाल अभियान
यी चिन्ताका बीच फणीन्द्र नेपालको ‘ग्रेटर नेपाल’ अभियानले निकै ध्यानाकर्षण गरेको छ । भर्खरै उनले ३३४,२५० वर्ग किलोमिटर क्षेत्र दावी गर्दै नयाँ नक्सा अनावरण गरे, जसमा १८१६ सुगौली सन्धि अघि नेपालले नियन्त्रित क्षेत्रहरू समावेश गर्दछ । उनका समर्थकहरूले यसलाई राष्ट्रिय गौरवको कुराको रूपमा हेर्दा आलोचकहरूले तर्क गर्छन् कि उनको अनुसन्धानले गहिराइको कमी छ र चिनियाँ अतिक्रमणलाई सम्बोधन गर्न असफल भएको छ । यसको सट्टा, उनको अभियानले नेपाल–भारत सीमा विवादमा धेरै ध्यान केन्द्रित गरेको छ, यसको व्यापकता र विश्वसनीयता माथि प्रश्न खडा गरेको छ ।
भारतसँग नेपालको क्षेत्रीय मुद्दाहरु प्रायः छलफलमा हावी हुन्छन्, तर चीनले खडा गरेका यस्तै चुनौतीहरूमा ध्यान नदिँदा “ग्रेटर नेपाल” जस्ता अभियानहरूको प्रभावकारितालाई कमजोर बनाउँछ ।
विवेकशील साझा नेपालको सांस्कृतिक नक्सा
यसै सन्दर्भमा विवेकशील साझा पार्टीले भर्खरै देशको समृद्ध विविधता र सम्पदालाई उजागर गर्दै नेपालको सांस्कृतिक नक्सा सार्वजनिक गरेको छ । नक्साले नेपालको सांस्कृतिक पहिचान मनाउने उद्देश्य राखे पनि आलोचकहरूले चिनियाँ अतिक्रमणको विषयमा यसको मौनतालाई टिप्पणी गरेका छन् । कतिपयको तर्क छ कि यस्ता पहलहरूले महत्वपूर्ण हुँदाहुँदै पनि भू–राजनीतिक यथार्थहरूलाई पनि सम्बोधन गर्नुपर्छ ताकि राष्ट्रिय सरोकारहरूलाई दबाउनबाट अलग देखिन दिदैनन ।
संकल्प को आवश्यकता
हालैको भूकम्पले चीनसँगको ऐतिहासिक गुनासो र क्षेत्रीय विवादलाई फेरि चर्चामा ल्याएको छ । फणिन्द्र नेपाल जस्ता व्यक्तित्वहरूको अभियान र विवेकशील साझा जस्ता दलहरूको पहलले नेपालको सार्वभौमसत्ता र सांस्कृतिक पहिचानलाई जोड दिने फरक दृष्टिकोण झल्काउँछ । तर, ठोस प्रमाण र व्यावहारिक समाधान बिना यी प्रयासहरूलाई भावनात्मक राष्ट्रवादको रूपमा खारेज हुने खतरा छ ।
नेपालले विगतका अन्याय र अतिक्रमणका जारी चुनौतीहरूलाई बलियो राष्ट्रिय नीति र कूटनीतिक प्रयासहरू मार्फत सम्बोधन गर्न जरुरी छ । भूकम्पको केन्द्रविन्दुले उठाएका प्रश्नहरूले नेपालको भौगोलिक अखण्डता र सार्वभौमसत्ताको रक्षाका लागि यी विवादहरू समाधान गर्नुपर्ने महत्वलाई जोड दिन्छ ।
नेपाल आजको इंग्लिश भर्जनलाई नेपालीमा रुपान्तरण गरिएको समाचार ।

प्रतिक्रिया

सम्बन्धित समाचार

Terai Top एउटा समाचारमुखी प्लेटफर्म जस्तो देखिन्छ, जहाँ स्थानीय घटना, सामाजिक विषय, राजनीति, सुरक्षा, अपराध समाचार र दैनिक जीवनसँग जोडिएका अपडेटलाई प्राथमिकता दिइन्छ। यस्तो शैलीका सामग्री पाठकका लागि उपयोगी हुन्छन्, किनकि यहाँ सूचना केवल छिटो मात्र होइन, बुझ्न सजिलो तरिकाले प्रस्तुत गरिन्छ। यही कारणले डिजिटल सेवाहरू, नयाँ अनलाइन प्लेटफर्म र मनोरञ्जनसँग सम्बन्धित विषयमा पनि यस्तै स्पष्टता आवश्यक हुन्छ। अनलाइन मनोरञ्जनको क्षेत्रमा नयाँ क्यासिनो प्लेटफर्महरू लगातार देखा पर्छन्, तर सबै प्रस्ताव समान रूपमा भरपर्दा हुँदैनन्। Brandneue Online Casinos सम्बन्धी जानकारी हेर्दा बोनस, भुक्तानी विकल्प, लाइसेन्स, प्रयोगकर्ता अनुभव र निकासी प्रक्रियाजस्ता पक्षलाई ध्यान दिनुपर्छ refpolk.de. यसले नयाँ देखिने साइट साँच्चै उपयोगी छ कि केवल आकर्षक प्रचारमा सीमित छ भन्ने कुरा छुट्याउन सजिलो बनाउँछ। Terai Top को समाचार शैली र नयाँ अनलाइन क्यासिनोहरूको विषयबीच मुख्य समानता भनेको अद्यावधिक र स्पष्ट जानकारीको आवश्यकता हो। समाचार होस् वा डिजिटल मनोरञ्जन, सही निर्णयका लागि सतही दाबीभन्दा तथ्य, नियम र विश्वसनीयता बढी महत्त्वपूर्ण हुन्छ।