हङकङस्थित मानव अधिकार संगठन चाइना लेबर बुलेटिन CLB ले चीनभरि २०२४ मा भएका श्रमिक हड्तालबारे विस्तृत रिपोर्ट सार्वजनिक गरेको छ। रिपोर्टअनुसार, चीनमा श्रमिक असन्तोष व्यापक रूपमा फैलिरहेको छ, र हड्तालहरू नयाँ भूगोलसम्म फैलिँदै गएका छन्, जसले चीनका श्रमिकहरूको बढ्दो असन्तुष्टिलाई उजागर गर्छ।
CLB ले जनवरी २९ मा चाइना लेबर बुलेटिन स्ट्राइक म्याप डाटा एनालिसिसस् २०२४ इयर इन रिभ्यु फर वर्कर्स’ राइट्सू नामक रिपोर्ट सार्वजनिक गरेको छ, जुन चिनियाँ नयाँ वर्षसँग मेल खान्छ।
रिपोर्टअनुसार, २०२४ मा चीनभरि १,५०९ श्रमिक हड्ताल भएका छन्, जुन २०२३ को १,७९४ हड्तालभन्दा केही कम भए पनि २०१९ को महामारीअघि भएका १,३८९ हड्तालभन्दा बढी नै छ।
सबैभन्दा बढी हड्ताल चीनका औद्योगिक केन्द्रहरू मा देखिएको छ, विशेष गरी ग्वाङडोङ ९३४६०, शान्दोङ ९१०६० र झेजियाङ ९१०१० मा। यद्यपि, हेनान ९८००, हेबेई ९६९०, सान्शी ९५९० जस्ता भित्री प्रान्तहरूमा समेत श्रमिक आन्दोलनहरू तीव्र बन्दै गएका छन्।
निर्माण र उत्पादन क्षेत्र सबैभन्दा प्रभावित
रिपोर्टअनुसार, अन्य वर्षहरूझैँ निर्माण क्षेत्र २०२४ मा पनि श्रमिक आन्दोलनको केन्द्र रह्यो, जहाँ ७३३ हड्ताल ९४८।६५० भएका छन्। उद्योग कारखानामा ४५२ हड्ताल ९३०५० भएका छन् भने सेवा क्षेत्र, यातायात र ढुवानी उद्योगमा पनि ठूलो संख्यामा असन्तोष देखिएको छ।
तर, रिपोर्टले चेतावनी दिएको छ कि वास्तविक हड्ताल संख्या रिपोर्ट भएकोभन्दा धेरै हुन सक्छ, किनकि चिनियाँ सरकार श्रमिक विरोधहरूको सूचना फैलिन नदिन व्यापक सेन्सरशिप प्रयोग गरिरहेको छ।
CLB रिपोर्टअनुसार, कारखाना मजदुर, निर्माण श्रमिक, डेलिभरी ड्राइभर, यहाँसम्म कि शिक्षकहरू पनि उचित तलब, बाँकी पारिश्रमिक, राम्रो कार्यस्थल वातावरण र श्रम अधिकारको माग गर्दै सडकमा उत्रिएका छन्।
श्रमिक असन्तोषको तीव्रता चीनको आर्थिक सुस्तता र व्यापारहरूमा परेको दबाबका कारण बढ्दै गएको रिपोर्टले देखाएको छ।
महानगरबाट साना सहर र गाउँतिर फैलिँदै आन्दोलन
रिपोर्टको एक महत्वपूर्ण पाटो भनेको श्रमिक आन्दोलनको स्थानान्तरण हो।
अघिल्ला वर्षहरूमा श्रमिक विरोधहरू मुख्य रूपमा शेन्जेन, ग्वाङझाउ जस्ता औद्योगिक केन्द्रहरूमा सीमित थिए, तर अब यस्ता आन्दोलन साना सहर र ग्रामीण क्षेत्रसम्म फैलिएको छ।
यो प्रवृत्तिले देखाउँछ कि श्रमिक असन्तोष अब केवल तटीय औद्योगिक क्षेत्रसम्म सीमित छैन, बरु सम्पूर्ण चीनभरि आर्थिक कठिनाइ र श्रम समस्या फैलिरहेको छ।
श्रमिक असन्तोषका मुख्य कारणहरू
आर्थिक मन्दी र व्यापारिक समस्या
चीनको अर्थतन्त्र पछिल्ला वर्षहरूमा विभिन्न चुनौतीहरूको सामना गरिरहेको छ, र २०२४ मा पनि त्यही अवस्था दोहोरिएको छ।
महामारीपछिको सुस्त पुनरुद्धार, विदेशी लगानीको गिरावट, र सम्पत्ति क्षेत्रमा आएको गडबडी ले धेरै व्यवसायहरूलाई आर्थिक कठिनाइमा पारेको छ।
यसले तलब भुक्तानी रोकिए, कर्मचारी कटौती, र कार्यस्थल अवस्था बिग्रिए, जसले मजदुर असन्तोषलाई झनै उक्साएको छ।
सरकारी दमन र अपूर्ण वाचा
चिनियाँ सरकारले श्रमिक अधिकार सुधारको प्रतिबद्धता व्यक्त गरे पनि, वास्तविक रूपमा सुधार नगरेको श्रमिकहरूले बताउँदै आएका छन्।
कतिपय अवस्थामा, स्थानीय सरकारले श्रमिक आन्दोलन दबाउन दमनकारी नीति अपनाएको, बल प्रयोग गरी आन्दोलन रोक्ने र श्रमिक अधिकारकर्मीलाई गिरफ्तार गर्ने कार्य बढ्दै गएको छ।
तर, यसले आन्दोलनलाई दबाउनेभन्दा झनै शक्तिशाली बनाइरहेको छ, किनकि श्रमिकहरू अब नयाँ नयाँ तरिकाले संगठित हुन थालेका छन्।
डिजिटल प्लेटफर्ममार्फत श्रमिक एकता
चीनको कडा इन्टरनेट सेन्सरशिपका बाबजुद, श्रमिकहरूले एनक्रिप्टेड म्यासेजिङ एप्स र सामाजिक सञ्जालमार्फत आन्दोलन संगठित गर्न थालेका छन्।
CLB रिपोर्टअनुसार, डिजिटल माध्यम अब श्रमिकहरूका लागि प्रमुख संघर्षको हतियार बनेको छ।
गुप्त सेन्सरशिप: सरकारको श्रमिक विरोध दबाउने रणनीति
सरकारी सेन्सरशिपका कारण चीनमा भएका श्रमिक आन्दोलनहरूको सही संख्या थाहा पाउन गाह्रो छ।
सामाजिक सञ्जालमा श्रमिक आन्दोलनसम्बन्धी पोस्टहरू तुरुन्तै हटाइन्छन्, र स्वतन्त्र पत्रकारहरूलाई दमन गरिन्छ।
तर, CLB जस्ता संगठनहरू गोप्य सूचना, सामाजिक सञ्जाल निगरानी र प्रत्यक्ष अनुभवका आधारमा डेटा सङ्कलन गरिरहेका छन्।
तर पनि, विज्ञहरूका अनुसार प्रतिवेदनमा उल्लिखित संख्या भन्दा कैयौं गुणा बढी श्रमिक आन्दोलनहरू भइरहेका छन्, जुन सरकारले दबाइरहेको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय चिन्ता र आर्थिक स्थिरताको प्रश्न
चीनको बढ्दो श्रमिक असन्तोषले अन्तर्राष्ट्रिय ध्यान तानिरहेको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक अधिकार संगठनहरू र विदेशी सरकारहरूले चीनको बिग्रँदो श्रमिक अवस्थाप्रति चिन्ता व्यक्त गरिरहेका छन्।
चीनमा कार्यरत बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरू श्रमिक अधिकार उल्लंघन गरेको आरोपमा आलोचित भइरहेका छन्, र तिनलाई अधिक जिम्मेवारी बहन गर्न दबाब बढ्दै गएको छ।
अर्थशास्त्रीहरूका अनुसार, लगातार श्रमिक असन्तोष, जनसंख्यागत चुनौती, र उमेर वृद्धिका कारण चीनको दीर्घकालीन आर्थिक स्थिरता संकटमा पर्न सक्छ।
बेइजिङको दोधार सुधार गर्ने कि दमन ?
चीनको सरकार अहिले गम्भीर संकटमा छ।
एकातिर, श्रमिकको असन्तोष समाधान नगरी आर्थिक स्थायित्व कायम राख्न कठिन छ। अर्कातिर, सामाजिक नियन्त्रण र नागरिक स्वतन्त्रता दबाउने सरकारको नीति जारी छ।
अब प्रश्न उठ्छ— बेइजिङले श्रमिक अधिकार सुधारको बाटो समात्छ कि दमनलाई नै निरन्तरता दिन्छर, तर अहिलेको अवस्था हेर्दा, चीनभरि श्रमिक आन्दोलनहरू जारी रहने सम्भावना धेरै छ।
रिपोर्टले देखाएको छ कि, नयाँ तरिकाले श्रमिकहरू सङ्गठित भइरहेका छन्, उनीहरूलाई रोक्न सरकारको रणनीति विफल हुँदै गएको छ।
२०२४ को चाइना लेबर बुलेटिन रिपोर्ट चीनको श्रम बजारमा गहिरो संकट रहेको प्रमाण हो।
सत्ताको कडा नियन्त्रणबीच पनि, चिनियाँ श्रमिकहरूको आवाज दबाउन सम्भव छैन, किनभने उनीहरू आफ्नो हक र न्यायका लागि निरन्तर संघर्ष गरिरहेका छन्।
नेपालपानाबाट
बजार व्यवसायलाई चलायमान बनाउन गौरमा मंसिर ६ देखि ‘रौतहट एक्सपो २०८३’, लण्डन ब्रिज र जलपरी मुख्य आकर्षण
गौर आँखा अस्पतालद्वारा मौलापुरमा निःशुल्क आँखा शिविर, ३२६ जनाको परीक्षण, ७६ जना शल्यक्रियाको लागि छनौंट
उमेर हद खारेजीको माग गर्दै विगत १८ दिन देखि आन्दोलनरत वागमती सिंचाई आयोजनाका कर्मचारी प्रति राज्य उदाशिन