राधेश्याम कुशवाहा
सर्लाही । चन्द्रनगर गाउँपालिकाले बालविवाह रोकथाम र छोरीहरूको उच्च शिक्षामा पहुँच विस्तार गर्ने उद्देश्य सहित विशेष अभियान सञ्चालन गरेको छ ।
यसैक्रममा, गाउँपालिकाले प्लस २ पास गरी २० वर्ष उमेर पूरा गरेर बिहे गरेका १३ छोरीलाई जनही रु ५० हजार र २० वर्ष पूरा गरी स्नातक तहको पहिलो वर्षमा अध्ययनरत २३ छोरीलाई जनही रु ११ हजारको चेक हस्तान्तरण गरेको छ ।
गाउँपालिकाका अध्यक्ष राजकुमार महतोले पदभार ग्रहण गरेपछि बालविवाह न्यूनीकरण र छोरीहरूलाई उच्च शिक्षा हासिल गर्न प्रोत्साहन दिने पहिलो निर्णयस्वरूप यो योजना ल्याइएको बताए । उनका अनुसार, चन्द्रनगरमा हरेक वर्ष ५० प्रतिशतभन्दा बढी बालविवाह र २० प्रतिशतभन्दा बढी कम उमेरमा भागी विवाह हुने गरेको तथ्यांकलाई ध्यानमा राख्दै यस्तो निर्णय गरिएको हो ।
“छोरीहरूलाई उच्च शिक्षा हासिल गर्न प्रोत्साहित गर्दै समाजमा बालविवाह र कम उमेरमा हुने भागी विवाह रोक्न हाम्रो अभियान हो । छोरी शिक्षामा गरिएको लगानीले उनीहरूको भविष्य मात्र होइन, समुदायको भविष्य पनि उज्यालो बनाउँछ,” अध्यक्ष महतोले भने ।
स्थानिय सरकारको यो कदमलाई छोरीहरूलाई शिक्षाको उज्यालो बाटो देखाउँदै बालविवाहको अन्धकार हटाउने एउटा साहसिक र प्रेरणादायी कदम रहेको महिला अधिकारकर्मी रम्भा बताउँछिन ।
यो अभूतपूर्व कदमले छोरीहरूको भविष्य उज्ज्वल बनाउन मात्र होइन, समाजको सोचमा आमूल परिवर्तन ल्याउने संकल्प बोकेको महिला अधिकारकर्मी झा को भनाई छ ।
चन्द्रनगर गाउँपालिकामा हरेक वर्ष ५०% भन्दा बढी बालविवाह र २०% भन्दा बढी कम उमेरमा हुने भागी विवाहले जरा गाडेको थियो । यस्तो कुप्रथालाई जरैदेखि उखेलेर फाल्न र छोरीहरूलाई उच्च शिक्षाको ढोका खोल्न यो योजना जन्मिएको हो ।
गाउँपालिका अध्यक्ष राजकुमार महतो भावुक हुँदै भन्छन्, “हाम्रा छोरीहरू बोझ होइनन्, समाजका गहना हुन् । उनीहरूलाई पढाउनु र उमेर पुगेपछि सम्मानजनक जीवन दिनु हाम्रो कर्तव्य हो । यो सहयोग त्यही कर्तव्यको पहिलो पाइला हो ।”
जनप्रतिनिधिको ऐतिहासिक निर्णय
निर्वाचित भएलगत्तै अध्यक्ष महतो र जनप्रतिनिधिहरूले छोरीहरूको शिक्षा र सशक्तीकरणलाई पहिलो प्राथमिकतामा राखे । यो नीति उनीहरूको पहिलो बैठकको पहिलो निर्णय बन्यो, जसले गाउँपालिकाको दूरदर्शिता झल्काउँछ । निमित्त प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत राजेश यादवले थपे, “रु. ५० हजार र रु. ११ हजारको यो सम्मान रकम छोरीहरूको आत्मसम्मान र सपनालाई उडान दिने पखेटा हो ।”
समाजमा उज्यालो किरण
यो पहलले अभिभावकहरूको सोचमा क्रान्ति ल्याएको छ। छोरीलाई बोझ ठान्ने पुरातन मानसिकता टुट्दै गएको छ भने छोरीहरू आफ्नो पढाइ र भविष्यप्रति सचेत बनेका छन् । “अब हाम्रा छोरीहरू डिग्री बोकेर, आत्मनिर्भर बनेर विवाह गर्नेछन्,” अध्यक्ष महतोले गर्वका साथ भने ।
चेक हस्तान्तरण समारोहमा अध्यक्ष महतो, निमित्त प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत यादव, वडा अध्यक्ष र सदस्यहरूको उपस्थितिले यो क्षणलाई ऐतिहासिक बनायो, जसको जानकारी अधिकृत छैठौं कृष्ण प्रसाद आचार्यले दिए ।
देशभरका लागि प्रेरणा
चन्द्रनगर गाउँपालिकाको यो कदम केवल एउटा गाउँको कथा होइन, यो देशभरका छोरीहरूको सपनालाई साकार पार्ने नयाँ मार्गचित्र हो । यो पहलले शिक्षा र समानताको सन्देश बोकेर अन्य स्थानीय तहहरूलाई पनि चुनौती दिएको छ ।
नयाँ युगको सुरुवात
स्थानिय सरकारको यो कदम छोरीहरूको हातमा कलम र सपना थमाउने संकल्पको कथा हो । चन्द्रनगर गाउँपालिकाले देखाएको यो बाटोले हरेक छोरीको जीवनमा नयाँ उज्यालो ल्याउने विश्वास गरिएको छ । यहाँबाट सुरु भएको यो यात्रा अब रोकिनेछैन—यो एउटा क्रान्तिको पहिलो चरण हो !
निमित्त प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत राजेश यादवका अनुसार, २० वर्ष उमेर पुगेपछि मात्र विवाह गर्ने र उच्च शिक्षामा सहभागी हुने छोरीहरूलाई आर्थिक सहयोग प्रदान गरेर सम्मान व्यक्त गरिएको हो । उनले भने, “छोरीलाई बोझ ठान्ने मानसिकता हटाउँदै अभिभावकहरूलाई छोरी शिक्षामा लगानी गर्न उत्प्रेरित गर्ने हाम्रो उद्देश्य हो ।”
यस योजनाबाट लाभान्वित छोरीहरू र अभिभावकहरूले गाउँपालिकाको यस कदमको खुलेर प्रशंसा गरेका छन् । स्थानीयवासीहरूका अनुसार, यो अभियानले बालविवाह न्यूनीकरणमा मात्रै नभई, छोरीहरूलाई आत्मनिर्भर र शिक्षित बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ ।
चेक हस्तान्तरण कार्यक्रममा गाउँपालिका अध्यक्ष राजकुमार महतो, निमित्त प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत राजेश यादव, वडा अध्यक्षहरू तथा गाउँपालिकाका विभिन्न पदाधिकारीहरूको उपस्थिति थियो । कार्यक्रममा अधिकृत छैठौं कृष्णप्रसाद आचार्यले बालविवाह उन्मूलन र महिला सशक्तीकरण तर्फ चन्द्रनगर गाउँपालिकाले चालेको यो कदम ऐतिहासिक भएको उल्लेख गरे ।
स्थानीय तहबाट नै छोरी शिक्षामा लगानी गरी समाजमा परिवर्तन ल्याउने यो अभियानले चन्द्रनगरलाई बालविवाह मुक्त बनाउने मात्र होइन, मधेसमा पनि उदाहरणीय भूमिका खेल्ने विश्वास गरिएको छ । गाउँपालिकाले यस अभियानलाई दीर्घकालीन रूपमा निरन्तरता दिने प्रतिबद्धता जनाएको छ ।