नयाँ दिल्ली, ११ वैंशाख । भारतले बुधबार पाकिस्तानसँग कूटनीतिक सम्बन्ध घटाउँदै पाकिस्तानी सैनिक सहचारीहरूलाई निष्कासन गर्ने निर्णय संग पाक विरुद्ध कडा कदम उठाइएको छ ।
सन् १९६० को सिन्धु जल सन्धि निलम्बन र अटारी भूमि–ट्रान्जिट पोस्टलाई तत्काल बन्द गर्ने लगायतका निर्णयहरु संगै तत्कालै कार्यान्वयन गर्न अधिकारीहरुलाई निर्देश जारी गरिएको हो ।
निर्लज्ज एवं कायरतापूर्ण आक्रमणको एक दिन पछि, प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको अध्यक्षतामा बसेको सुरक्षा सम्बन्धी मन्त्रिपरिषद् समिति (सीसीएस) को बैठकले पाकिस्तान विरुद्ध पाँच विशिष्ट प्रतिशोधात्मक उपायहरू खडा ग¥यो, सुरक्षा बलहरूलाई “उच्च सतर्कता” कायम राख्न निर्देशन दियो र अपराधीहरूलाई न्यायको कठघरामा ल्याउने वाचा गर्यो ।
बुधवार साँझ पत्रकार सम्मेलनमा परराष्ट्र सचिव विक्रम मिश्रीले प्रधानमन्त्री मोदीको अध्यक्षतामा बसेको सुरक्षा समितिको बैठकबाट भएक निर्णयहरुलाई सार्वजनिक गर्दैैै पाकिस्तानी र भारतीय उच्चायोगको कुल संख्यालाई हालको ५५ बाट ३० मा ल्याइने, थप कटौती गरेर मे १ देखि लागू हुने बताए ।
विदेश सचिवले सार्क भिसा छुट योजना (एसभिइएस) अन्तर्गत पाकिस्तानी नागरिकलाई भारत भ्रमण गर्न अनुमति नदिने र एसभीइएस भिसा अन्तर्गत भारतमा रहेका कुनै पनि पाकिस्तानी नागरिकलाई भारत छोड्न ४८ घण्टाको समय रहेको बताए ।
मिश्रीले भने कि पहलगाम आक्रमणको लागि सीमापार सम्बन्धहरू सीसीएसलाई ब्रीफिंगमा “बताएका” थिए जस पछि यसले पाकिस्तान विरुद्ध कदम चाल्ने निर्णय ग¥यो ।
नयाँ प्रतिशोधात्मक कारबाहीले दुई पक्षबीचको केही विद्यमान कूटनीतिक सम्बन्धको ढोकालाई बन्द गर्यो, द्विपक्षीय सम्बन्धलाई नराम्ररी प्रभावित बनायो । विदेश सचिवले पाँच प्रतिशोधात्मक उपायहरूको घोषणा गर्दै भने कि “नयाँ दिल्लीमा पाकिस्तानी उच्चायोगमा रक्षा, सैन्य, नौसेना र वायु सल्लाहकारहरूलाई व्यक्तित्व गैर ग्राटा घोषित गरिएको छ” र उनीहरूसँग भारत छोड्न एक हप्ता समय दिएको छ ।
भारतले इस्लामावादस्थित भारतीय उच्चायोगबाट आफ्नो रक्षा, नौसेना र हवाई सल्लाहकार फिर्ता गर्ने भएको छ, उनले भने ।
“सम्बन्धित उच्च आयोगमा रहेका यी पदहरू खारेज मानिन्छन् । दुवै उच्च आयोगबाट सेवा सल्लाहकारका पाँच जना सहायक कर्मचारीलाई पनि हटाइनेछ,” उनले भने ।
पाकिस्तानी नागरिकहरूलाई सार्क भिसा छुट योजना (एसभीइएस) अन्तर्गत भारत भ्रमण गर्न अनुमति दिइने छैन र पाकिस्तानी नागरिकहरूलाई विगतमा जारी गरिएको कुनै पनि भिसा रद्द गरिएको मानिन्छ, मिश्रीले भने ।
सीसीएसलाई आक्रमणको विस्तृत जानकारी दिइएको थियो, जसमा २५ भारतीय र एक नेपाली नागरिकको मृत्यु भएको थियो, विदेशमन्त्री एस जयशंकर, रक्षामन्त्री राजनाथ सिंह, गृहमन्त्री अमित शाह र एनएसए अजित डोभालसँग बैठकमा सहभागी विदेश सचिवले भने ।
विदेश सचिवले भने कि सीसीएसले पहलगाम आक्रमणका दोषीहरूलाई न्यायको कठघरामा ल्याइने र उनीहरूका प्रायोजकहरूलाई जवाफ दिइने निर्णय गरेको छ ।
सीसीएस बैठकको घण्टा अघि, रक्षा मन्त्री सिंहले निर्दोष नागरिकहरूमा “कायरपूर्ण आतंकवादी हमला” का लागि जिम्मेवार व्यक्तिहरूले चाँडै भारतीय भूमिमा उनीहरूको नापाक कार्यहरूको उचित जवाफ पाउनेछन् ।
सिंहले यो पनि भने कि भारतले आक्रमण गर्नेहरूलाई मात्र खोज्ने छैन तर “पर्दा पछाडि बसेर” भारतीय भूमिमा नराम्रो कार्य गर्ने षड्यन्त्र गर्ने मानिसहरूलाई पनि सबक सिकाउने छ ।
साढे दुई घण्टासम्म चलेको सीसीएसले अटारी स्थित एकीकृत जाँच चौकी तत्काल प्रभावबाट बन्द गर्ने निर्णय गरेको छ । यो दुई देशबीचको एक मात्र परिचालन भूमि सीमा नाका हो ।
सीसीएस ले निर्णय गर्यो कि १९६० को सिन्धु जल सन्धि तुरुन्त प्रभावका साथ रद्द गरिनेछ जबसम्म पाकिस्तानले सीमापार आतंकवादको लागि आफ्नो समर्थनलाई विश्वसनीय र अपरिवर्तनीय रूपमा त्याग्दैन, उनले भने । सीमापार नदीहरूको पानी बाँडफाँड गर्न विश्व बैंकको मध्यस्थतामा भएको सिन्धु जल सन्धिलाई दुई पक्षबीचको सबैभन्दा दिगो सन्धि मानिन्छ ।
अत्तरीमा रहेको एकीकृत जाँच चौकी बन्द भएपछि मिश्रीले मान्य अनुमोदन लिएर नाका भएर गएकाले मे १ तारिख अघि नै सो बाटो भएर फर्किन सक्ने बताए । सीसीएसलाई पहलगाममा मंगलबार भएको आतंकवादी हमलाको बारेमा विस्तृत जानकारी दिइएको थियो जसमा २५ भारतीय र एक नेपाली नागरिकको मृत्यु भएको थियो, उनले भने ।
“अरू धेरै घाइते भएका छन् । सीसीएसले आक्रमणको कडा शब्दमा निन्दा गरेको छ र पीडित परिवारप्रति गहिरो समवेदना प्रकट गरेको छ र घाइतेहरूको शीघ्र स्वास्थ्यलाभको कामना गरेको छ,“ मिश्रीले भने ।
“विश्वभरका धेरै सरकारहरूबाट समर्थन र ऐक्यबद्धताको कडा अभिव्यक्ति प्राप्त भएको छ, जसले यस आतंकवादी हमलाको स्पष्ट रूपमा निन्दा गरेको छ,” उनले भने ।
विदेश सचिवले भने कि सीसीएस ले त्यस्ता भावनाहरूको लागि आफ्नो प्रशंसा रेकर्ड गरेको छ, जसले आतंकवादको लागि शून्य सहनशीलता झल्काउँछ । सीसीएसलाई ब्रीफिङमा आतंकवादी हमलाको सीमापार सम्बन्ध बाहिर ल्याइयो, उनले भने ।
“यो नोट गरिएको थियो कि यो आक्रमण केन्द्र शासित क्षेत्र (जम्मु र कश्मीर र आर्थिक वृद्धि र विकास तिर यसको स्थिर प्रगति) मा चुनावको सफल आयोजन पछि आएको थियो,” उनले भने ।
मिसरीले भने कि सीसीएसले समग्र सुरक्षा अवस्थाको समीक्षा गरेको छ र सबै सेनालाई उच्च सतर्कता कायम गर्न निर्देशन दिएको छ । “तहव्वुर राणाको हालैको सुपुर्दगी जस्तै, भारतले आतंककारी कार्यहरू गर्ने वा तिनीहरूलाई सम्भव गराउन षड्यन्त्र गर्नेहरूको खोजीमा अथक प्रयास गर्नेछ,” उनले भने ।
कार्यक्रममा आफ्नो सम्बोधनमा रक्षामन्त्री सिंहले भने, “म देशवासीलाई यो घटनालाई ध्यानमा राख्दै भारत सरकारले आवश्यक र उपयुक्त हुने हरेक कदम चाल्ने विश्वास दिलाउन चाहन्छु ।”
“र हामी यो घटना गर्नेहरूलाई मात्र पत्ता लगाउने छैनौं । हामी पर्दा पछाडि बसेर भारतको माटोमा नराम्रो कार्य गर्ने षड्यन्त्र गर्नेहरूलाई पनि सबक सिकाउनेछौं,” सिंहले भने । रक्षामन्त्रीले भने, “भारत यति पुरानो सभ्यता र यति ठूलो देश हो कि यसलाई कुनै पनि आतंकवादी गतिविधिबाट डराउन सकिँदैन ।” ‘यस्ता कार्यका लागि जिम्मेवार व्यक्तिलाई निकट भविष्यमा कडा जवाफ दिइनेछ,’ उनले भने ।
श्रोतः पीटीआई