कूटनीतिक तनाव र आयात नीतिको असरले सीमापार व्यापार प्रभावित, व्यापारीहरू ठूलो आर्थिक नोक्सानीको जोखिममा
पाकिस्तान र इरानबीचका प्रमुख सीमा नाकाबाट हुने व्यापार लगातार आठौं दिन पनि पूर्ण रूपमा बन्द रहेको छ ।
अक्टोबर १७ देखि अनिश्चितकालका लागि बन्द गरिएका सीमा नाकाका कारण बलूचिस्तान हुँदै हुने दुई देशबीचको व्यापारिक गतिविधि ठप्प भएको छ भने दुवैतर्फ सामान बोकेका हजारौँ सवारीसाधन तथा कन्टेनर अलपत्र रहेको हो ।
सीमा बन्द हुँदा चामल, आलु, केरा, एलपीजी ग्यास, सुक्खा मेवा तथा अन्य व्यापारिक सामानको ढुवानी प्रभावित भएको मिडिया रिपोटमा उल्लेख गरिएको छ । विशेषगरी छिटो बिग्रने खाद्यवस्तु बोकेका सवारीसाधन रोकिँदा व्यापारीहरूले ठूलो आर्थिक क्षति बेहोर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ ।
सीमा बन्द हुनुमा दुवै देशका फरक दाबी
पाकिस्तान र इरानले सीमा बन्दलाई अस्थायी कदमका रूपमा व्याख्या गरे पनि यसको कारणबारे दुवै पक्षले फरक धारणा सार्वजनिक गरेका छन् ।
बलूचिस्तान सरकारका प्रवक्ता तथा मुख्यमन्त्रीका सल्लाहकार शाहिद रिंदले सुरक्षा चुनौती सम्बोधन गर्न, तस्करी नियन्त्रण गर्न र सीमा व्यवस्थापन प्रभावकारी बनाउन सीमा बन्द गरिएको बताए । सीमा क्षेत्रका प्रशासनिक समस्या समाधान गर्न सकारात्मक प्रगति भइरहेको उल्लेख गर्दै उनले नाका छिट्टै खुल्ने अपेक्षा व्यक्त गरे ।
यता, इरानको विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बकाईले प्राविधिक समस्याका कारण एहतियाती रूपमा सीमा बन्द गर्नुपरेको बताए । सीमा बन्द हुनुभन्दा एक दिनअघि, अक्टोबर १६ मा पाकिस्तानको वाणिज्य मन्त्रालयले इरानबाट सामान आयात गर्दा इलेक्ट्रोनिक इम्पोर्ट फर्ममा दिदै आएको विशेष छुट फिर्ता लिएको थियो । त्यसैले सीमा बन्द र आयात सम्बन्धी नीतिगत परिवर्तन बीचको सम्बन्धलाई लिएर पनि चासो बढेको छ । सीमामा सामानको थुप्रो, व्यापारीहरू चिन्तित
ग्वादर च्याम्बर अफ कमर्सका पूर्वअध्यक्ष शम्सुल हकका अनुसार गबद–रीमदान सीमा नाकामा पाकिस्तान तर्फ सयौं सवारीसाधन रोकिएका छन् । तीमध्ये चामल, आलु र केरा बोकेका कन्टेनर समेत छन् ।
त्यस्तै, इरानतर्फ एलपीजी ग्यास बोकेका करिब ३ हजार कन्टेनर अलपत्र परेको बताइएको छ ।
बोर्डर ट्रेडर्स एसोसिएसनका अध्यक्ष अब्दुल गफूरले फलफूल, सुक्खा मेवा तथा अन्य छिटो बिग्रने वस्तु बोकेका सवारीसाधनलाई आवागमन गर्न नदिँदा पाकिस्तानी व्यापारीहरूले ठूलो आर्थिक नोक्सानी बेहोर्नुपर्ने जोखिम रहेको बताए ।
सीमा नाका लामो समयसम्म बन्द रहेमा व्यापारिक आपूर्ति शृङ्खला प्रभावित हुनुका साथै ढुवानी खर्च बढ्ने र सामान बिग्रिएर थप क्षति हुने चिन्ता व्यापारीहरूले व्यक्त गरे ।
२० अर्ब डलरको व्यापार लक्ष्यमा चुनौती
सीमा बन्दको घटनाले पाकिस्तान र इरानबीचको व्यापारिक सम्बन्धमा थप जटिलता उत्पन्न गरेको छ । यसअघि इरानी राष्ट्रपति मसूद पेजेश्कियानको पाकिस्तान भ्रमणका क्रममा दुवै देशले द्विपक्षीय व्यापारलाई १० अर्ब अमेरिकी डलर पुर्याउने लक्ष्यप्रति प्रतिबद्धता जनाएका थिए ।
तर, इरानमाथि लागेका अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धका कारण बैंकिङ कारोबारमा कठिनाइ रहँदै आएको छ । यही परिस्थितिमा सीमा क्षेत्रबाट हुने व्यापारलाई सहज बनाउन विभिन्न व्यवस्था अपनाइएको थियो ।
आर्थिक विश्लेषकहरूका अनुसार इरानी सामानको आयात बढ्दा पाकिस्तानका स्थानीय उद्योगमा पर्ने असर र व्यापार व्यवस्थापन सम्बन्धी चिन्ताले पनि पछिल्लो नीतिगत निर्णयमा भूमिका खेलेको हुन सक्छ । यद्यपि, सीमा बन्दको वास्तविक कारणबारे दुवै देशका आधिकारिक धारणा पूर्ण रूपमा एकरूप छैनन् ।
यसैबीच, क्वेटा च्याम्बर अफ कमर्स एन्ड इन्डस्ट्रीले स्पष्ट सरकारी नीति नआएसम्म इरानबाट नयाँ सामानको बुकिङ तथा खरिद नगर्न व्यापारीहरूलाई आग्रह गरेको छ।
सीमा नाका कहिले खुल्ने भन्ने स्पष्ट समयसीमा सार्वजनिक नभएकाले व्यापारिक अनिश्चितता बढेको छ। तत्काल समस्या समाधान नभए पाकिस्तान र इरानबीचको सीमापार व्यापार, आपूर्ति व्यवस्था तथा व्यापारीहरूको आर्थिक गतिविधिमा थप असर पर्ने देखिएको छ ।
(विभिन्न अन्तरराष्ट्रिय समाचार एजेन्सीको मद्दतबाट तराई टप डेष्कले तयार पारिएको समाचार)
बजार व्यवसायलाई चलायमान बनाउन गौरमा मंसिर ६ देखि ‘रौतहट एक्सपो २०८३’, लण्डन ब्रिज र जलपरी मुख्य आकर्षण
गौर आँखा अस्पतालद्वारा मौलापुरमा निःशुल्क आँखा शिविर, ३२६ जनाको परीक्षण, ७६ जना शल्यक्रियाको लागि छनौंट
उमेर हद खारेजीको माग गर्दै विगत १८ दिन देखि आन्दोलनरत वागमती सिंचाई आयोजनाका कर्मचारी प्रति राज्य उदाशिन