नेपालको सीमा अतिक्रमण गर्दै चीन

484 Shares

बीबीसीमा लीक भएको नेपाल सरकारको प्रतिवेदनमा चीनले दुई देशको साझा सिमानामा नेपाल अतिक्रमण गरेको आरोप लगाएको छ ।

अहिले विभिन्न विदेशी शक्तिहरुको स्वास्थ्य एवं शक्ति परिक्षणको केन्द्र विन्दु नेपाल बनेको छ । तर पछिल्लो समयमा नेपालले आफ्नो भूमि अतिक्रम एवं चिनियाँ हस्तक्षेपको पहिलो पटक आधिकारिक दाबी गरेको हो ।
सुदूरपश्चिम नेपालको हुम्ला जिल्लामा चीनले अतिक्रमण गरेको दाबी गरेपछि गत सेप्टेम्बरमा प्रतिवेदन तयार पारिएको थियो । काठमाडौं स्थित चिनियाँ दूतावासले कुनै पनि अतिक्रमण नभएको दाबी गरे । तर लिक भएको प्रतिवेदन सार्वजनिक भएपछि नेपालका सञ्चारमन्त्री ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्कीले छिमेकी सँगको कुनै पनि सीमा समस्या कूटनीतिक माध्यमबाट समाधान गरिने बताएका छन् । “भारत सँग होस् वा चीनसँग, हाम्रो सीमामा कुनै समस्या छ भने कूटनीतिक माध्यमबाट समाधान गर्छौं” उनले भने ।
“यस्ता समस्या आउन नदिन नेपाल सरकारले सदैव पहल गर्ने छ,” उनले काठमाडौंमा नियमित पत्रकार सम्मेलनमा भने । प्रतिवेदन नेपाल सरकारले किन सार्वजनिक गरिसकेको छैन भन्ने स्पष्ट छैन । तर हालैका वर्षहरूमा यसले दक्षिणमा आफ्नो विशाल छिमेकी भारत सँगको लामो समयदेखिको सम्बन्धलाई सन्तुलनमा राख्न चीनसँगको सम्बन्धमा सुधार गरेको छ । नेपाल र भारत बीचको लामो समय देखिको सीमा विवादले दुई देशबीचको सम्बन्धमा वर्षौंदेखि बाधा पु¥याएको छ ।
प्रतिवेदनका निष्कर्षले चीन सँग नेपालको बढ्दो सम्बन्धलाई दबाब दिने सम्भावना छ । तिनीहरूको साझा सिमाना हिमालय पर्वतको साथ लगभग १४०० किलोमिटर (८७० माइल) को लागि हुन्छ । यो सन् १९६० को शुरुमा दुई देशबीच भएका सन्धिहरूको शृङ्खलाको आधारमा राखिएको थियो । यसको धेरै जसो दुर्गम, स्थानहरुमा पुग्न गाह्रो गाह्रो छ । जमिनमा, सिमाना स्तम्भहरूको श्रृंखलाद्वारा छुट्याइएको छ, किलोमिटर टाढा ।
यसले कहिलेकाहीँ सीमाना कहाँ अवस्थित छ भनेर थाहा पाउन गाह्रो बनाउँछ । चिनियाँ अतिक्रमणको सम्भावित प्रतिवेदन पछि नेपाल सरकारले हुम्लामा कार्यदल पठाउने निर्णय गरेको हो । कतिपयले चीनले नेपालको सीमा क्षेत्रमा शृङ्खलाबद्ध भवन निर्माण गरेको दाबी गरेका छन् । टोलीमा प्रहरी र सरकारका प्रतिनिधि थिए । बीबीसीलाई पठाइएको आफ्नो प्रतिवेदनमा उक्त समूहले चिनियाँ सुरक्षा बलको निगरानी गतिविधिले सीमानाको नेपाली तर्फ लालुङजोङ भन्ने ठाउँमा धार्मिक गतिविधिमा प्रतिबन्ध लगाएको पत्ता लगाएको छ ।
हिन्दु र बौद्ध धर्मावलम्बीको पवित्र स्थल चीनको सिमानामा पर्ने कैलाश पर्वत सँग नजिक भएको कारणले गर्दा यो क्षेत्र परम्परागत रूपमा तीर्थयात्रीहरूका लागि आकर्षण भएको छ । प्रतिवेदनमा चीनले नेपाली कृषकहरूलाई चरनमा सीमितता लगाएको पनि निष्कर्ष निकालेको छ ।

सोही क्षेत्रमा चीनले सीमा स्तम्भ वरिपरि तारबार लगाएर नेपाल तर्फ नहर र सडक निर्माण गर्ने प्रयास गरेको फेला परेको छ । तर कार्यदलले सुरुमा नेपाल भित्र निर्माण भएको ठानेका चिनियाँ भवनहरू वास्तवमा सीमानाको चीनतर्फ निर्माण भएको पत्ता लगाएको थियो ।
शोधकर्ताहरूले पत्ता लगाए कि स्थानीय नेपालीहरू प्राय ः सीमा समस्याहरूको बारेमा कुरा गर्न हिचकिचाउँथे किनभने तिनीहरू मध्ये केही सीमापार चिनियाँ बजारहरूमा निरन्तर पहुँचमा निर्भर थिए । प्रतिवेदनले सुरक्षा प्रत्याभूति गर्न नेपाली सुरक्षा बललाई उक्त क्षेत्रमा तैनाथ गर्न सिफारिस गरेको छ । नेपाल र चीनले यस्ता किसिमका सीमा समस्या समाधान गर्न बनेको निष्कृय संयन्त्रलाई पुनः सक्रिय गर्न सुझाव पनि दिएको छ ।
प्रख्यात नक्साकार तथा नेपालको नापी विभागका पूर्व प्रमुख बुढीनारायण श्रेष्ठले नेपाली भूभागलाई अझ राम्रो सँग जोगाउनका लागि सीमानाका छेउछाउमा बसोबास गर्ने मानिसलाई त्यो ठाउँ कहाँ छ भन्ने स्पष्टसँग बताउनु पर्ने बताए ।
चीनले कुनै पनि अतिक्रमण अस्वीकार गरेपछि, नेपालसँगको आफ्नो सीमामा आफ्नो नियन्त्रणको दाबी गर्नुको उद्देश्य के हुन सक्छ भन्ने स्पष्ट छैन, तर सुरक्षा एक कारण हुन सक्छ । ऐतिहासिक रूपमा, तीर्थयात्री र व्यापारीहरू सहित केही अनौपचारिक सीमापार यातायात थियो, तर चीनले बिस्तारै यो आवागमन प्रतिबन्धित गरेको छ ।


अहिले काठमाडौंको एक थिंक–ट्याङ्कमा काम गर्ने पूर्व नेपाली कूटनीतिज्ञ विजयकान्त कर्णले बेइजिङले आफ्नो क्षेत्रीय प्रतिद्वन्द्वी भारतको बारेमा चिन्तित हुन सक्ने बताए जससँग यसको आफ्नै सीमा समस्या छ । “यस्तो देखिन्छ कि उनीहरू बाहिरी शक्तिहरूको घुसपैठको बारेमा चिन्तित छन्, त्यसैले उनीहरू सीमापार सम्बन्ध विच्छेद गर्न चाहन्छन्,” उनले भने ।
चीनलाई उल्टो दिशामा हिँड्ने चिन्ता पनि हुन सक्छ ।
चीनको सिमानामा रहेको क्षेत्र तिब्बत हो, जहाँबाट धेरै मानिसहरू बेइजिङको दमनबाट बच्न भागेका छन् । नेपालमा करिब २०,००० तिब्बती शरणार्थीहरू बस्छन; अन्य भारत र अन्य ठाउँमा आफ्नो बाटो हुँदै गए । हालैका वर्षहरूमा चीनले यो भाग्ने बाटो काट्ने प्रयास गरेको छ । विगत दुई वर्षदेखि नेपालमा चिनियाँ अतिक्रमणको खबर आएपछि नेपालको राजधानी काठमाडौंमा बेलाबेलामा विरोध प्रदर्शन हुने गरेको छ । पछिल्लो प्रदर्शन गत महिना मात्र भएको थियो ।
यसको जवाफमा, नेपालमा रहेको चिनियाँ दूतावासले जनवरीमा एक विज्ञप्ति जारी गर्दै भन्यो ः “यसमा कुनै विवाद छैन, यो आशा छ कि नेपाली जनतालाई गलत व्यक्तिगत रिपोर्टहरूद्वारा भ्रमित गरिने छैन ।” तर, दूतावासले अप्रकाशित प्रतिवेदनमा राखिएका विशेष आरोपहरूबारे बीबीसीलाई कुनै प्रतिक्रिया दिएको छैन ।
नेपाल सरकारले बेइजिङसँग सीमा समस्या उठाएको मानिन्छ तर चीनले जवाफमा के भन्यो भन्ने कुरा भने बोलेको छैन ।

(विविसीको वेवसाइटको एशिया पेजबाट लिएको हो)

प्रतिक्रिया

सम्बन्धित समाचार

Terai Top एउटा समाचारमुखी प्लेटफर्म जस्तो देखिन्छ, जहाँ स्थानीय घटना, सामाजिक विषय, राजनीति, सुरक्षा, अपराध समाचार र दैनिक जीवनसँग जोडिएका अपडेटलाई प्राथमिकता दिइन्छ। यस्तो शैलीका सामग्री पाठकका लागि उपयोगी हुन्छन्, किनकि यहाँ सूचना केवल छिटो मात्र होइन, बुझ्न सजिलो तरिकाले प्रस्तुत गरिन्छ। यही कारणले डिजिटल सेवाहरू, नयाँ अनलाइन प्लेटफर्म र मनोरञ्जनसँग सम्बन्धित विषयमा पनि यस्तै स्पष्टता आवश्यक हुन्छ। अनलाइन मनोरञ्जनको क्षेत्रमा नयाँ क्यासिनो प्लेटफर्महरू लगातार देखा पर्छन्, तर सबै प्रस्ताव समान रूपमा भरपर्दा हुँदैनन्। Brandneue Online Casinos सम्बन्धी जानकारी हेर्दा बोनस, भुक्तानी विकल्प, लाइसेन्स, प्रयोगकर्ता अनुभव र निकासी प्रक्रियाजस्ता पक्षलाई ध्यान दिनुपर्छ refpolk.de. यसले नयाँ देखिने साइट साँच्चै उपयोगी छ कि केवल आकर्षक प्रचारमा सीमित छ भन्ने कुरा छुट्याउन सजिलो बनाउँछ। Terai Top को समाचार शैली र नयाँ अनलाइन क्यासिनोहरूको विषयबीच मुख्य समानता भनेको अद्यावधिक र स्पष्ट जानकारीको आवश्यकता हो। समाचार होस् वा डिजिटल मनोरञ्जन, सही निर्णयका लागि सतही दाबीभन्दा तथ्य, नियम र विश्वसनीयता बढी महत्त्वपूर्ण हुन्छ।