इश्लामाबाद । चिनियाँ ऋणको भारीबाट श्रीलंकामा अर्थतन्त्र धारासाही बनेपछि सोको असर अब विस्तारै विस्तारै पाकिस्तानको अर्थतन्त्रमा नकारात्मक असरहरु पर्न थालका छन् ।
श्रीलंकापछि पाकिस्तानकाे अर्थतन्त्रमा नाकारात्कम असर पर्न थालेकाे छ ।
धेरै चर्चा गरिएको चीन–पाकिस्तान इकोनोमिक करिडोर (सिपेक) अहिले पाकिस्तानका लागि आयको स्रोत नभइ दायित्वको बोझ बनेको छ । पाकिस्तानले चीनको एक उर्जा कम्पनीलाई पैसा तिर्दैमा सरकारी आय गुमाइरहेको छ । चीनबाट ठूलो परिमाणमा ऋण तथा अनुदान सहयोग प्राप्त गरेपनि पाकिस्तानमा सिपेक परियोजना अन्तर्गतका धेरै निर्माणकार्य जस्ताको त्यस्तै रहेका छन् ।
रुस–युक्रेन युद्ध लम्बिँदै गर्दा पाकिस्तानजस्ता अल्पविकसित मुलुकमा यसको असर देखा पर्दै जान थालेको छ । जेपी मोर्गन चेस बैंकका एकजना विश्लेषकले रुसले युरोपेली मुलुकहरु र अमेरिकालाई लक्षित गर्दै उर्जा आपूर्ति कटौति गरिदिएको खण्डमा उर्जाको मूल्यले आकाश छुने टिप्पणी गरेका छन् ।
दैनिक ३० लाख ब्यारेल आपूर्ति बन्द भएको खण्डमा विश्वमा प्रतिब्यारेल तेलको मूल्य १९० अमेरिकी डलरसम्म पुग्ने अनुमान गरिएको छ । यसभन्दा अझ खराब अवस्थाको कल्पना गर्दा रुसले दैनिक ५० लाख ब्यारेल तेलको उत्पादन कटौती गरेको खण्डमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य बढेर ३८० डलरसम्म पुग्ने बताइएको छ ।
यस्तो अवस्था आएको खण्डमा पाकिस्तानमा श्रीलंकाले भन्दा खराब संकट देखा पर्ने छ । तेलको मूल्य १०० डलर प्रतिब्यारेल आसपास रहेको अवस्थामा अहिले समेत त्यहाँ उर्जा संकटको सम्भावनाहरु देखा परिरहेका छन् ।
उच्च मुद्रास्फीति, राष्ट्रिय मुद्राको मूल्यमा भारी गिरावटजस्ता कारणले पाकिस्तानमा आर्थिक चुनौतिहरु थपिएका छन् । पैसा नहुँदा पाकिस्तानको व्यापार घाटा चालु आर्थिक वर्षमा अहिलेसम्मकै सबैभन्दा उच्च ४८ अर्ब ६६ करोड डलर पुगेको छ ।
अघिल्लो वर्षको तुलनामा यो ५७ प्रतिशतले बढी हो । यसको समाधानका लागि गत मे महिनामा पाकिस्तानको शहबाज शरिफको सरकारले ८०० भन्दा धेरै गैर अत्यावश्यक एवम् विलासी वस्तुको आयोतमा प्रतिबन्ध लगाएको थियो ।
जुन महिनामा मात्रै पाकिस्तानमा २० प्रतिशत भन्दा धेरैको मुद्रास्फीति देखिएको थियो । यसअघि अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषले पाकिस्तानलाई पेट्रोलियम पदार्थमा ५० पाकिस्तानी रुपैयाँ मूल्य बढाउन सुझाव दिएको थियो । यससँगै केबल ३३ दिनको अवधिमा पेट्रोलको मूल्य १४९ रुपैयाँबाट बढेर २४९ रुपैयाँ पुगेको थियो ।
यसबाहेक त्यहाँ विद्युत एवम् ग्यासको राजश्वमा पनि वृद्धि गरिएको छ । यसैक्रममा अत्यावश्यक वस्तुको आयातले पनि मुलुकको विदेशी सञ्चितीमा भार थपिरहेको छ । पाकिस्तानले चालु आर्थिक वर्ष सन् २०२१/२२ को पहिलो ११ महिनामा ३ अर्ब ५६ करोड अमेरिकी डलर बराबरको खाना पकाउने ग्यास आयात गरेको छ ।
यो अघिल्लो वर्ष भन्दा ४४ प्रतिशतले धेरै हो । पाकिस्तानको घरेलु बजारमा खाना पकाउने ग्यासको मूल्य सन् २०१९ को जनवरीमा २०० रुपैयाँ प्रतिलिटर रहेकोमा अहिले ५५० रुपैयाँ प्रतिलिटर पुगेको छ ।
पाकिस्तानको स्टेट बैंक अफ पाकिस्तानका अनुसार पछिल्ला दुई दशकयता पाकिस्तानले खाने तेल र तेलहन उत्पादनको आयात बढ्दै गएको छ । सन् २०२० मा मात्रै पाकिस्तानको कूल खपतको ८६ प्रतिशत तेल विदेशबाट आयात गरिएको थियो ।
जनसंख्या बढेसँगै आयात पनि सोही अनुसार बढ्दै गएको बताइएको छ । मुलुकभित्रै सोयबिन र अन्य तेल उत्पादन गर्ने सरकारको योजनाले सन्तोषजनक नतिजा ल्याउन सकेका छैनन् ।
पाकिस्तानी बैंकर युसुफ नजारका अनुसार पाकिस्तानले जति अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषबाट अरु कुनै मुलुकले पनि सहायता पाएका छैनन् । पाकिस्तानमा आउने नागरिक वा सैनिक सरकारले त्यहाँको अर्थतन्त्रमा विद्यमान आधारभूत समस्याको सम्बोधन गर्न नसकेका कारण यस्तो अवस्था आएको उनको भनाइ छ ।
विश्व बैंकले हालै सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनमा पाकिस्तान अस्थीरताको भूमरीमा फस्नसक्ने चेतावनी दिइएको छ । २१ औं शताब्दीको सुरुवातयता पाकिस्तानले हरेक वर्ष १६ देखि २१ अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको घाटा व्यहोरिरहेको छ ।
उक्त प्रतिवेदनमा सोही कारण मुलुकको राष्ट्रिय उत्पादकत्व घट्दै गएको जनाइएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषको पछिल्लो सहायताका बावजुद पाकिस्तानले अझै खराब अवस्थाको सामना गर्नुपर्ने अवस्था देखिएको छ ।
बजार व्यवसायलाई चलायमान बनाउन गौरमा मंसिर ६ देखि ‘रौतहट एक्सपो २०८३’, लण्डन ब्रिज र जलपरी मुख्य आकर्षण
गौर आँखा अस्पतालद्वारा मौलापुरमा निःशुल्क आँखा शिविर, ३२६ जनाको परीक्षण, ७६ जना शल्यक्रियाको लागि छनौंट
उमेर हद खारेजीको माग गर्दै विगत १८ दिन देखि आन्दोलनरत वागमती सिंचाई आयोजनाका कर्मचारी प्रति राज्य उदाशिन