काजाकिस्तानमा रुसको उपस्थितिबाट किन डरायो ड्रयगन

   ५ माघ २०७८, बुधबार ०७:१३  

विश्वको सबैभन्दा शक्तिशाली एवं प्रभावशाली शक्ति सम्पन्न राष्ट्र बन्ने होडमा कतिपय स्थानमा गल्ति गर्छ त्यसको कुनै लेखाजोखा नै हुँदैन, जब गल्ति गरेको एहसास हुन्छ निकै ढिलो भइसकेको हुन्छ जो पछुचो बाहेक केही हुदैनन ।
यस्तै अहिले भईरहेको छ, विश्व राजनितिलाई अस्तव्यस्त पारी आफनो अधिनमा राखेर गुलामी गराउन होडमा चीनले सदैव आफनो विरोध स्वरहरुलाई दवाउने प्रयास गरिरहेको पाइन्छ । उसले सबैलाई आफ्नो साईडलाईनमा उभिनका लागि बल गरिरहेको पाईन्छ । एक चिन नितिको नाममा होस की उसको स्वाधिनता र विशाल साम्राज्यको परिप्रेक्ष्यले होस उनले आफ्नो सिमा भित्रका कुरामा बोल्नका लागि कसैलाई छुट दिएको छैना, चाहे ति मानवता बिरोधी उइंगर मुस्लिमको सवालमा होस की बालश्रम शोषन अथवा जबरजस्ती श्रमको चाहे जातिय धार्मिक स्वतंत्रताका दृष्टीले होस । उसले मानवलाई रोबोटको रुपमा बिकसित गर्ने र कठोर भन्दा कठोर क्रियाकलापबाट गुजार्ने नियतका साथ तानाशाही राज्य संचालनका निति अपनाउने गर्छन । र यसका बिषयमा कसैले केही बोल्न पनि नहुने पहिल्यै सुनिश्चित गरेको हुन्छ ।
छरछिमेकको राष्ट्रमा अलिकति पनि स्वतंत्र आवाजहरु गुन्जिने वितिक्कै चीनले आफ्नो असहजतालाई बयान गरिहाल्ने प्रवृति नया होईन । विदेश नितिमा जहिल्यै आक्रमक देखिने चीन भारतबाट सदैव असुरक्षित महसुस गरेका हुन्छन । हेरिटेज फाउन्डेसन थिंक ट्याङ्कका चिनियाँ विशेषज्ञ डीन चेङले भने, “काजाकिस्तानमा रुसी सेनाको तैनाथीले बेइजिङका लागि नयाँ जोखिमहरू उजागर गरेको छ, र आगामी वर्षहरूमा क्षेत्रीय सुरक्षा मामिलामा चीनलाई रुससँग प्रतिस्पर्धा गर्न उत्प्रेरित गर्न सक्छ ।” आफ्नो आर्थिक लगानीको जोखिमको पुनर्मूल्याङ्कन गर्न थाल्नुपर्छ, उनले भने, पहिले उनीहरूले आर्थिक ट्रम्पकार्ड बोकेर खेल्न सक्थे र स्थानीय सरकारहरूलाई आफ्नो पक्षमा ल्याउन सक्थे ।
त्यसको विरुद्धमा तौल हुन सक्छ ः चिनियाँ लगानीहरू अब रुसी सैन्य बलहरूको खुसीमा काम गरिरहेका छन् । काजाकिस्तान र अन्य मध्य एसियाली राष्ट्रहरूलाई बेइजिङको सुरक्षा सहयोग चीनले घरेलु क्षेत्रमा उत्कृष्टता हासिल गर्ने क्षेत्रहरूमा मात्र सीमित हुने सम्भावना छ, जस्तै निगरानी प्रविधिहरू, अनुहार पहिचान गर्ने प्रणाली र सञ्चार–नियन्त्रण उपकरण जसले भविष्यमा हुने विरोध प्रदर्शनलाई अंकुरमा चुस्न सक्छ… हालका वर्षहरूमा चीनले आफ्नो जनसशस्त्र प्रहरीलाई तैनाथ गरेको छ । ताजिकिस्तानको दुर्गम भागहरू जसले अफगानिस्तानलाई यसको पश्चिमी सिनजियाङ क्षेत्रसँग जोडेको छ, र धेरै मध्य एसियाली राष्ट्रहरूमा हतियार आपूर्ति बढाएको छ । ताजिकिस्तानमा रसियाको आफ्नै ठूलो सैन्य उपस्थिति छ, विशेष गरी तालिवानले गत अगस्टमा काबुल कब्जा गरेपछि र किर्गिस्तानमा पनि सेना राखेको छ ।
यद्यपि सबै मध्य एसियाली राज्यहरू भिन्न–भिन्न मात्रामा, उनीहरूको पूर्व औपनिवेशिक शक्ति रसियाबाट सतर्क छन्, तर चीनलाई सामान्यतया अझ ठूलो शंकाको नजरले हेरिन्छ । सिन्जियाङमा उइघुर, कजाक र किर्गिज जातिको दमनका लागि बेइजिङको खुलेर आलोचना गर्ने कुनै पनि मध्य एसियाली सरकारले हिम्मत गरेन, यो एउटा मुद्दा हो जुन जनमतमा, विशेष गरी काजाकिस्तानमा उब्जिएको छ ।
जनमत भित्रका यी चिन्ताहरूले भविष्यमा कजाकस्तान र चीनबीचको स्पष्ट सुरक्षा सहयोगको डिग्रीलाई बाधा पु¥याउने सम्भावना छ, एपेरियो इन्टेलिजेन्स कन्सल्टेन्सीका कजाकिस्तानमा जन्मेका विश्लेषक जर्ज भोलोसिनले भने । काजाकिस्तानमा चीनको विवादास्पद छवि छ । रुससँग, त्यहाँ एक कठिन विगत र विगत ३० वर्षदेखि रहेको राष्ट्रवादी प्रवचन छ, तर रुसप्रतिको समग्र दृष्टिकोण अझ सकारात्मक छ’, श्री भोलोसिनले भने । ‘मानिसहरूले रुसबाट के अपेक्षा गर्ने भन्ने बुझेका छन् । जब यो चीनको कुरा आउँछ, जनसंख्या धेरै ठूलो डर छ ।
विशालकाय आर्थिक व्यवस्था, ठुलो जनघनत्व, टेक्नोलोजीको भरपुर विकास र सम्भावित दुरुपयोगका हिसाबले पनि उसले अन्य राष्ट्रलाई त्रसित पारिरहेको हुन्छ । बेलाबखतमा त्यस्ता ट्रेलर देखाईरहन पनि आनंदित महसुस गर्ने चीनले कैयौंलाई आर्थिक भारले चेपेर आफ्नो अधिनस्थ बनाइसकेर दास स्वीकार्न बाध्य पारिसकेको छ ।

फेसबुकबाट तपाईको प्रतिक्रिया सबै